In de tot museumzaal verbouwde fabriekshal is het onverwacht en aangenaam broeierig warm. Bij een tv met een zwart scherm staan Joep Vossebeld, Charlotte Lagro, Jörg Theissen, Chaim van Luit en Guusje Sijbers. Samen zijn ze Studio Oneindigheid, een kunstenaarsgroep die sinds hun afstuderen van de kunstacademie als collectief werken. Met zeven andere jonge kunstenaars exposeren ze in ECI Cultuurfabriek in Roermond werk dat op de tentoonstelling Nachtfahrt van het Bonnefantenmusem de dialoog aangaat met de videokunst van Roman Signer.
Vier keer per jaar wordt het werk van kunstenaars uit de vaste collectie van het Maastrichtse museum, samen met werk van jonge kunstenaars uit de EU-regio, tentoongesteld. Kris Dittel, curator van Nachtfahrt vertelt: “Het gaat om het experiment, iets nieuws uitproberen. Dit gebeurt op dit moment nog niet veel in het museum, het is meer statisch en er wordt vooral met gevestigde kunstenaars gewerkt. Deze plek is om te experimenteren en om jonge kunstenaars een plek te geven zichzelf en hun werk te ontwikkelen.”
Nachtfahrt – Roman Signer (1999) (foto: Peter Cox)
Studio Oneindigheid bestudeert de kabel aansluiting van de tv. “Je zou toch zeggen dat het niet zo moeilijk is een tv aan de praat te krijgen,” schertst Joep Vossebeld. Maar slechts zes van de twaalf beeldbuizen in de benedenruimte werkt. Er zijn korte video’s van Signer op te zien, geschaard om het titelwerk Nachtfahrt. In die film uit 1999 rijdt de kunstenaar van zijn huidige woonplaats naar het Zwitserse platteland waar zijn loopbaan begon. Gedurende de rit wordt het donker. Symbool voor strubbelingen van de beginnende kunstenaar die zich vanuit het licht in het ongewisse begeeft, volgens Dittel: “Kunstenaars zijn als astronauten, ze zweven het onbekende tegemoet en zoeken naar iets zonder naam.”
Samen beklimmen we de trap naar de werken van de kunstenaars op de eerste verdieping. Volgens de curator een metafoor: “Het werk van Roman Signer vormt een pilaar voor het werk van de jonge kunstenaars die boven te zien zijn.” We worden begroet door drie vrolijk dansende citroenen op een groot projectiescherm. Werk van Paul Buchanan in een eindeloze beweging, veroorzaakt door de roltrap in Hoog Catharijne waarop de citroenen liggen. Krakend kabaal buldert door de ruimte. Het blijkt afkomstig van de video The Living Room van Roderick Hietbrink, waarin een boom een vredig verstilde woonkamer bruut verwoest. Alsof de natuur wraak neemt. Aan het eind staat alleen de tv nog ongeschonden in de ruimte.
3 channel installatie – Roderick Hietbrink (2011)
In de andere ruimte zijn video’s te zien van Adrian Alecu, die je meeneemt op een heerlijk luchtige en bevrijdende versie van zijn eigen nachtrit, en van Killian Kretschner. Hij bouwt met kartonnen dozen, à la blokkendoos, het scherm voor zijn eigen projectie. Ook het werk van Studio Oneindigheid bevat een film. Een lijzige Britse BBC stem legt uit dat het geen screensaver is, maar een planeet. Om vervolgens op filosofisch ironische toon een uiteenzetting te geven over een planeet die om haar as draait, niets zwart, maar ook wit kan zijn en maar een planeet ook een zwartgeverfde voetbal.
videoprojectie – Paul Buchanan (2010)
De tentoonstelling bevat opvallend veel video. Een bewuste keuze? Dittel: “Video is een medium dat een jonger publiek aanspreekt. En het werk van Signer is benaderbaar, grappig en licht; een toegankelijke start voor de dependance van het museum. Een andere kunstenaar was wellicht moeilijker geweest. Misschien dat er door de jongere kunstenaars ook een jonger publiek komt kijken.”
Bewegend beeld is niet de enige overlap tussen het werk van de jonge kunstenaars en dat van hun gevestigde collega. Kris Dittel: “Het is niet één aspect, er zijn verschillende, ook onbewuste, overeenkomsten. Het is ook geen criterium dat ze geïnspireerd zijn door hem. Hoewel Signer zeker een invloedrijke artiest is voor deze jongere generatie. Zijn werk heeft geen verhaal, althans niet letterlijk. Het gaat om beweging actie, absurditeit en humor.” Zo lanceert Signer met een ontploffing een paraplu in het plafond en veroorzaakt een lek in de waterleiding.
multimedia installatie – Studio Oneindigheid (2012)
Bij het werk van Studio Oneindigheid is die humor en absurditeit in alle elementen van hun installatie terug te vinden. In de planeetvideo, maar ook in de ronde ijzeren constructie die naast de neonbuizen staat. Een geïdealiseerde versie van de keukentrap. NASA gebruikt het om zijn vers gelande astronauten uit hun verkoolde capsule te trekken, vertelt Vossebeld. “Om ze daarna op een plastic klapstoeltje te planten om uit te rusten. In de ruimte worden ze omringd door high tech, maar zodra ze terug zijn op aarde wordt er gebruik gemaakt van z’on lullig klimrekje.”
Het idee voor de vierdelige installatie Lonely Planet is ontstaan tijdens een nachtwandeling in de buurt van Aken. Op een donker industrieterrein stuitten ze op een geheimzinnig rood verlichte bolvorm. Het leek een net geland ruimteschip, maar bleek de reactor van een elektriciteitscentrale. Stof tot nadenken over het heelal; hoe absurd, groot en oneindig dat is. Vanaf de betonnen fabrieksvloer schijnt de overeenkomst tussen de foto en de vierdelige installatie die eruit voortkwam je tegemoet in rood neonlicht. Chiam van Luit: “Dat hebben we laten maken. Er staat hoogspanning op. Tijdens de opening zijn er drie buizen omgestoten en gingen mensen erop staan. Ze keken niet goed.” Naast de rode licht cirkel staat iets dat doet denken aan een landingsbaan. Het is gemaakt van piepschuim omhuld met een coating van beton, op witte buizen met gele tape, “We hebben die hier ter plekke in elkaar gemetseld, ” vertelt Guusje Sijbers. “Hij is loodzwaar.” Van Luit knikt “Ik denk dat je er makkelijk met een auto overheen kan rijden.”
mixed media installatie – Leon Vrancken (2008)
Het ruwe uiterlijk van de ademende bakstenen van de fabriekshal, de smetteloos wit gestuukte muren, de graffiti en het licht, geluid en beeld van de kunst, zorgen voor een spannend geheel op de ECI bovenverdieping. Dittel besluit met haar eigen ervaringen met deze ruwe ruimte. “In industriële gebouwen hangt een fijne, inspirerende sfeer. De omstandigheden zijn heel anders dan in het museum. Je moet jezelf opnieuw uitvinden vanuit die positie. Er zullen altijd dingen zijn die je niet verwacht en die je moet aanpakken. Dat kan soms wat stress opleveren, maar het is ook het spannendste gedeelte. Een beetje een nachtfahrt, eigenlijk.”
Meer: Bonnefanten Nachtfahrt ECI Cultuurfabriek Nachtfahrt
Nachtfahrt (ECI Cultuurfabriek, Roermond t/m 20 januari 2013)
Michelle van Lanschot
Tags: Bonnefantenmuseum, ECI Cultuurfabriek, Maastricht, Roermond
