22
May 17

Grote tentoonstelling filmregisseur en kunstenaar David Lynch in Bonnefantenmuseum

Stijn Huijts en David Lynch

door Harry Prenger

Het Bonnefantenmuseum zal vanaf november 2018 een grote solotentoonstelling presenteren met David Lynch. Bij het grote publiek staat hij bekend om zijn filmklassiekers Eraserhead, Blue Velvet, Mulholland Drive, en natuurlijk de tv-serie Twin Peaks. Minder bekend is dat hij ook jarenlang actief is als beeldend kunstenaar, fotograaf en componist. Op zijn Instagrampagina laat Bonnefantendirecteur Stijn Huijts zich eerder vandaag fotograferen met Lynch.

Stijn Huijts: “David Lynch is onmiskenbaar een spilfiguur in de internationale film- en tv-wereld, maar zijn werk als beeldend kunstenaar is veel minder bekend. Terwijl Lynch zelf altijd heeft benadrukt dat hij zichzelf vóór alles ziet als een beeldend kunstenaar. Zijn beheersing en gebruik van een rijkgeschakeerd scala aan media en technieken, van schilderijen tot installaties, maken hem ook in die hoedanigheid invloedrijk. Het is een uitzonderlijke artistieke kant van Lynch, die nog maar zelden is belicht en in musea getoond. Daarmee past hij perfect in het beleid van het Bonnefantenmuseum dat zich richt op de ‘verborgen canon’.”

Gebruikelijk zal een kunstenaar met een grote tentoonstelling in het Bonnefanten zelf ook aanwezig zijn tijdens de opening. Ongetwijfeld zal Lynch worden uitgenodigd om langs te komen in Maastricht. Met het tonen van de kunst van Lynch gaat een lang gekoesterde wens van Bonnefantendirecteur Stijn Huijts in vervulling. Toen hij nog werkzaam was bij Schunck liep hij reeds met plannen rond om de kunstenaar/regisseur te kunnen strikken. In 2010 was er nog een tentoonstelling van Lynch in het Max Ernstmuseum in Brühl, nabij Keulen.

De werken van Lynch (1946) zijn net zo bizar, vervreemdend en ongrijpbaar als veel van zijn films. Lynch maakt multimediadoeken, installatie’s, foto’s van vergane industrie, vrouwelijk naakt of sneeuwpoppen. Het is de eerste keer dat er in een Nederland een grote tentoonstelling te zien is van de regisseur.

David Lynch is eveneens enthousiast over de samenwerking met het museum. Vanuit Los Angeles meldt hij kort: “I am happy and excited to work with the Bonnefanten on this exhibition of my work!”

 

 

 


07
May 17

Stanley Donwood maakt muurkunst in Bonnefantenmuseum: “als je van beneden naar boven kijkt word je er duizelig van”

door Harry Prenger

“Er komen dit keer geen rechte lijnen, ik heb alles gedaan wat Sol Lewitt niet deed.” Aan Stanley Donwood de opdracht een nieuw werk te maken in de koepeltoren van het Bonnefantenmuseum. Typerend voor de afwijkende keuzes die artistiek directeur Stijn Huijts soms maakt. Zijn nek uitsteken voor kunstenaars die niet per se grote bekendheid genieten binnen de gevestigde galerie- en museumwereld. In het verleden haalde hij Ed Templeton, Kim Gordon en Rita Ackermann naar Limburg.

Stanley Donwood is natuurlijk niet helemaal een grote onbekende. Zoals bekend is hij verantwoodelijk voor het artwork van de Radioheadalbums; een uitgeverij vroeg hem om coverillustraties voor de boeken van JG Ballard. Menige kunstliefhebber bezocht in 2010 zijn spectaculaire tentoonstelling Red Maze in het Heerlense Schunck. Op de slotdag mochten bezoekers zijn werken van de muur halen en gratis mee naar huis nemen. Donwood kijkt er nu met gemengde gevoelens op terug: “het leek me een geweldig idee, maar de nacht ervoor dacht ik: waar ben ik mee bezig? Ik nodig willekeurige bezoekers uit die ik niet ken om mijn werk te stelen. Ik was erbij maar wist niet goed wat te zeggen toen mensen me aanspraken. Volgens mij had ik alleen maar zo’n idiote grijns op mijn gezicht, alsof ik een vliegtuig uitsprong.”

In het Bonnefanten is de kunstenaar druk bezig met een enorme muurschildering aan de binnenkant van de koepeltoren. Zijn handen zitten nog onder de verfresten. In een provisorisch kantoortje met uitzicht op de Avenue Ceramique, laat hij een aantal schetsen zien. Op een tafel ligt een linoleumuitsnede die enkele gebouwen in het centrum van Maastricht moeten voorstellen. Het “Vraithof” komt er ook nog op zegt hij. Doet hij vaker, uitgebreid de stad verkennen voor hij aan de slag gaat. Onder zijn blauwe overall draagt hij een museumbadge met het woord visitor.

“Stijn Huijts vroeg me of ik de koepel wilde beschilderen. Waarop mijn vraag was: hoe?” Inderdaad. Sinds 1996 zit aan de binnenzijde van de achthoekige cupola de minimal art van Sol Lewitt. Pikzwart met strakke witte lijnen in minutieuze maatverhouding. Donwood zal er dus noodgedwongen overheen schilderen. Met eerbied. “Ik beschouw dit werk van Sol Lewitt als een soort instructie hoe ik mijn werk het beste kan maken.”

Stanley Donwood is een makkelijke prater, amicaal, uiterst vriendelijk. Hij geeft toe dat het aanbrengen van een muurschildering in een spits toelopende toren nog een hele klus blijkt. Eenmaal aan het werk deed hij een opvallende ontdekking over het oorspronkelijke ontwerp van architect Aldo Rossi. “Wat ik heb ontdekt is dat de afmetingen bovenaan niet helemaal kloppen. Elke muur heeft een andere maat. Er zijn acht muren, een octagon. Het zou dus aan mathematische basiswetten moeten voldoen, maar dat doet het niet. Er zitten enkele centimeters verschil tussen de muren, alsof het met de hand is gemaakt. Het heeft meer weg van een organische structuur. Vanaf beneden lijkt alles in orde, maar toen ik mijn ontwerpversie erbij pakte, bleek hoe hoger we kwamen hoe moeilijker het werd.”

Toch maakt hij zich geen zorgen. Relativerend: “Ik ben ervan overtuigd dat het allemaal goed komt. Te bedenken dat ik begon met een tekening, daarna alles digitaal heb vastgelegd o.a. via een 3D-ontwerp op beeldscherm, en dat we nu hier met naalden door vellen papieren stencils miljoenen gaatjes zitten te prikken; alle puntjes verbinden we simpelweg met een potlood. Van lowtech naar hightech weer terug naar lowtech, haha.”

Ondanks dat het werk op het moment van publicatie nog niet voltooid is, verklapt Donwood wat we kunnen verwachten. “Ik noem het Optical Glade. Ik heb de structuur van een boom als uitgangspunt genomen, geplaatst in een gestileerde versie van een bos, maar dan geometrisch. Een illusie van een optisch bos.”

Donwood verduidelijkt de gedachte en het beeld dat tot inspiratie leidde voor het werk: “Toen ik opgroeide in Essex zag ik in een bos een klein huisje met een stenen aanduiding, die wees in de directie van een oude weg. Die leidde naar een gebied dat enkele jaren geleden door een hevige storm en modderstroom bijna werd verwoest. Onder de modderlaag ontdekte men houten overblijfselen uit de bronstijd. Ondersteboven. Bomen met de wortels in de lucht. Dat beeld heb ik gebruikt. Wanneer er maanlicht door bomen schijnt lijkt een bos zwart-wit, met een flikkerende schijn erdoorheen. Ook dat wilde ik weergeven. Als een soort op-art. Ik heb het zo gemaakt dat als je van beneden naar boven kijkt je er duizelig van wordt.”

De naam Stanley Donwood wordt zoals bekend in een adem genoemd met Radiohead. De kunstenaar maakte het artwork voor vrijwel alle albums van de beroemde band. Hij en zanger Thom Yorke waren ooit kunststudenten op dezelfde universiteit. “Ik moet toegeven dat ik naar hun muziek heb moeten toegroeien. Ik ben niet zo muzikaal aangelegd. Thom vindt zelfs dat ik toondoof ben, haha. Zelf hou ik overigens meer van techno.”

Het artwork voor Radioheads meest recente lp A Moon Shaped Pool lijkt op beelden van organismen opgedoken uit de diepte van de aardkern. Op de voorkant van de hoes een glooiend maanlandschap. “Gek genoeg is het artwork geïnspireerd door het weer. Ik gebruik in mijn werk vaker beelden van wind, regen en waterplassen. Er was een lange lijst van mogelijke albumtitels, maar op zeker moment riep Thom: ‘a moon shaped pool, that’s it’. Die titel van het album ontstond pas als laatste. Puur toeval”. Volgens Donwood is het de bedoeling dat de ontwerpen voor het album worden tentoon gesteld in het Bonnefanten.

Wat de kunstenaar eveneens gemeen heeft met Radiohead is het uitdragen van politieke bewustwording en sociaalmaatschappelijke betrokkenheid. In het verleden liet Thom Yorke zich vaak negatief uit over Engelse politici. De bezoekers van het retrospectief Red Maze werd gevraagd om een donatie. De opbrengst was bedoeld om het nationaal museum van Kabul te herbouwen, dat in 2001 door de Taliban werd geplunderd. Wanneer de term Brexit, de uittreding van zijn eigen Engeland uit de EU valt, reageert Donwood verontwaardigd. Oprecht boos. ”Oh God. Dit is zo fuckin’ stupid, ik heb er geen woorden voor. Ik ben hier echt furieus over. Het is één grote puinhoop. Allemaal uitgespeeld over immigratie, puur racisme in feite. Fear for foreigners. Die hele Brexit zal nooit werken. En wie krijgt dan de schuld? Niet de politici, maar de immigranten.”

Donwood slaakt een flinke zucht, moet zich even herpakken na zijn tirade. “En wat is dat toch met dat háár van Geert Wilders en zelfs Theresa May. Ik zou niet eens de deur voor ze open maken. Ik ben blij dat ik nu in Maastricht ben, de geboorteplaats van de euro. Ik maakte onlangs een grapje tegen mijn vrienden: ik ga in Maastricht die hele Brexitmess in orde maken.”

Stanley Donwood – Optical Glade (Bonnefantenmuseum, Maastricht, vanaf 1 juni 2017)

bonnefanten stanley donwood

slowlydownward

(foto’s: Harry Prenger)


12
Apr 17

Derde editie kunstproject Parallel: noise, Kurt Schwitters’ Ursonate en Mongoolse keelzang

Fckn’Bstrds

door Harry Prenger

De Nieuwe Nor biedt sinds enkele maanden plek aan Parallel. Van dit kunstproject vindt binnenkort de derde editie plaats in het Heerlense poppodium. ZwartGoud sprak eerder met projectleider Marjolein van der Loo: “Uitgangspunt is de combinatie tussen beeldende kunst en muziek; kunstenaars waarbij muziek een belangrijke rol speelt in hun leven en of werk. Waar botst het, waar komt het samen, verschillen, parallellen”.

Wat dit in de praktijk inhoudt valt te zien en te horen op donderdagavond 20 april. Dan gaat een groep jonge kunstenaars op zoek naar de betekenis van geluid. Uitgangspunt is het beroemde schilderij De Schreeuw van Edvard Munch. In samenwerking met het platform voor geluidskunst (h)ear, variëren de optredens die avond van klankonderzoek, noise, improvisatiejazz tot Mongoolse keelzang. Een avondje avant-garde, ofwel: “(h)ear meets the scream”.

Bijzonder is een uitvoering van de Ursonate die kunstenaar Kurt Schwitters in de jaren twintig componeerde. Het fonetisch klankgedicht werd voor het laatst in Heerlen voorgedragen in 1994 tijdens een tentoonstelling over het avantgardetijdschrif i10 . Dit vond plaats in het eveneens in de Limburgse stad gevestigde hoofdkantoor van het ABP. Drie jaar later was er een grote overzichtstentoonstelling met werk van Kurt Schwitters in de toenmalige Stadgalerij.

Meer informatie over de optredens en aanvangstijden:

Lucas Kramer (café, 20:15 uur)
Het uitgangspunt van Lucas Kramer is resonantie en ruimte. Het gaat hem er vooral om hoe de ruimte het emotionele karakter van geluid kan bepalen en hoe deze ruimte bewerkt kan worden. Door middel van verschillende zelf gebouwde instrumenten die vaak bestaan uit onderdelen van oude kerkorgels en harmoniums en geinspireerd door oude studio apparatuur (denk aan plaat en veren galmen) onderzoekt en bewerkt hij live de geluiden en probeert zo een sonisch landschap te creëren.

Fckn’Bstrds (zaal, 20:30 uur)
“In trash we trust!”. Zo gaan de Fckn’Bstrds door het leven. De extreme ‘Garbage Trash Noise Hooligans’ zijn al sinds de late jaren ’90 actief. Door de jaren heen hebben ze talloze singles, cassettes en dvd’s uitgebracht, maar de beste manier om de Fckn’Bstrds te ervaren is door het ervaren van hun live shows – een soort van totale anarchie zoals we van bands als Caroliner of Crash Worship kennen. Verkleed als reuzen prullenbakmonsters genereren ze een muur van feedback, ruis en oerschreeuwen en lopen tussen het publiek door, steeds meer chaos creerend. Het ziet er niet alleen verbazingwekkend uit… Het is een ervaring die je moet ondergaan!

Erik J de Jong (café, 21:00 uur)
De beeldend kunstenaar, kunsttheoreticus en hoofd opleiding Autonome Beeldende Kunst | MaFAD in Maastricht zal de Ursonate van Kurt Schwitters (1887 – 1948) brengen. De Ursonate is een meesterwerk van de 20e eeuw concrete poëzie waarin spraak wordt teruggebracht tot zijn meest abstracte en muzikale elementen.

Rowan Lee Hartsuiker (café, 21:15 uur)
Meer bijzondere stem geluiden komen van Rowan Hartsuiker. Hij zingt traditionele Mongoolse liederen in verschillende keelzang- en boventoon- technieken. De muziek bestudeerde hij onder andere tijdens een half jaar durend verblijf in West-Mongolië. Hij begeleid zijn liederen op de ‘morin huur’, een tweesnarige traditionele Mongoolse cello.

Albatre (zaal, 21:30 uur)
Het Rotterdamse trio Albatre bestaat uit twee Portugezen en een Duitser en speelt een vorm van nieuwe experimentele muziek met als kenmerken urgente bass & sax lawaai, scheve jazz elementen, hectische maar zorgvuldige drumpartijen en abrupte stemmingswisselingen. Albatre kan worden gezien als onderdeel van een ontluikende micro-scene in Nederland van kunstenaars met aandacht voor de cross-over van improv, noise rock en jazz. Albatre kiest voor een hoog geluidsniveau. Wees daarop voorbereid!

Kevin Verwijmeren (café, 22:00 uur)
Geïnspireerd door de geluidsemoties van Tim Hecker, Loscil en Coil, heeft Kevin Verwijmeren zich de afgelopen jaren bewezen als artiest die melancholische melodieën weet te produceren in combinatie met langgerekte tonen. Hierbij laat Verwijmeren deze combinaties langzaam evolueren tot volwaardige opzichzelfstaande werelden waarin de luisteraar zich kan wanen.

Glice (zaal, 22:30 uur)
De avond wordt afgesloten met de filmische noise van het Amsterdamse duo Glice. Glice neemt de luisteraar mee op een sonische ontdekkingsreis met improvisatie en experiment als navigatie en lo-fi apparatuur als motor. Dankzij groot gevoel voor textuur en dramatiek opende hun muziek oren voor een genre dat vaak als ontoegankelijk en moeilijk wordt gezien. In 2016 speelde Glice op vooraanstaande festivals als Rewire in Den Haag en Incubate in Tilburg en verschenen op Narrominded Records de eerste twee edities van hun cassette-serie Fleisch. In januari nam Glice in Berlijn een nieuw album op met Alexander Hacke, bassist van de legendarische Einstürzende Neubauten.

botsing beeldende kunst en muziek tijdens Parallel

(h)ear meets the scream in de nieuwe nor


24
Mar 17

Tefaf 2017: antiek en anti-Brexit

Blairman and Sons (foto Hanneke van Dongen)

door Hanneke van Dongen

De bloemenzee bij de ingang van de TEFAF is overdadig als altijd. De wetenschap dat al die pracht herhaaldelijk ververst wordt gedurende TEFAF wringt een beetje. Bloemen die thuis nog een week in de vaas zouden staan, gaan zonder pardon de kliko in voor ze zelfs maar kunnen neigen naar verleppen. Vanitas mag alleen in de kunstwerken getoond worden, niet in het decor van de prestigieuze kunstbeurs.

Continue reading →


18
Mar 17

Fotoverslag Tefaf 2017: blik op kunst

Tefaf 2017 (foto Roel Janssen)

In Maastricht is de Tefaf, een van ‘s werelds grootste kunstbeurzen, momenteel in volle gang. Onze fotograaf Roel Janssen maakte van bezoekers en kunstwerken het volgende verslag. Tijdens zijn rondgang door het Mecc was hij onder meer getuige van een bezoekster die aan een groene sculptuur voelde, waarna de galerie-eigenares eropaf sprintte en snauwde: “Mevrouw, u bent op een kunstbeurs. Dit is niet de Efteling.”
(klik op een van de foto’s om de galerie te openen)

Continue reading →


12
Mar 17

Kunstenaar Martijn Lucas van Erp: “Ik ben niet zo bezig met kunst maken”

Martijn Lucas van Erp – The Oblivion (olieverf op doek, 140×160 cm, 2016)

door Harry Prenger

Het imago van landschapsschilderkunst is niet al te best. Velen beschouwen het als wanddecoratie, een manier om je vaardigheden onder de knie te krijgen. Je kunt er inderdaad vele wegen mee bewandelen. Van edelkitsch tot de mystieke cult van bijvoorbeeld Caspar David Friedrich. Dat het genre steeds meer uit de gratie is geraakt binnen hedendaagse kunstopvattingen, lijkt Martijn Lucas van Erp niet te deren. Zijn werk reikt verder dan een blik op de horizon. Zeker de doeken die hij in 2016 maakte bieden ruim baan voor interpretatie en beschouwing. Van Erp: “Ik ben niet zo bezig met kunst maken. Je moet je verhouden tot de wereld waarin je leeft.”

Continue reading →


07
Feb 17

Ton Boelhouwer: georganiseerd spelen in het museum

door Hanneke van Dongen / foto’s: Peter Soudant

Op een regenachtige vrijdag trekt Ton Boelhouwer alle tijd uit om zijn solo-expositie in het Bonnefantenmuseum te laten zien en waar nodig toe te lichten. De voorbereidende vragenlijst is thuis op tafel blijven liggen, naast het lijvige en fraai vormgegeven boek dat speciaal voor de tentoonstelling gemaakt is. De vragenlijst is triviaal geworden, het boek heeft zwijgend antwoord gegeven op de belangrijkste vraag: waarom? Het antwoord was een vraag terug: waarom wil je dat weten? Is dat belangrijk? Tijdens het gesprek met de bevlogen kunstenaar wordt dit antwoord uitgediept: het waarom is een noodzakelijke drijfveer én volstrekt onbelangrijk tegelijk.

floors & wall / from ground bestaat uit verschillende werken op de derde verdieping van het Bonnefantenmuseum. Aluminium vloeren met verschillende lagen transparant opgebrachte verf, staande wanden en gegroepeerde losse elementen vormen samen met de ruimte een geheel dat ondanks gebruik van steigerpijpen, stoeptegels en verfrommelde lappen rust uitstraalt. floors & wall / from ground is het voorlopige resultaat van een zoektocht naar ritme en de betekenis, kracht en zwakte van vloeren, al dan niet in combinatie met muren. Wat brengt deze kunstenaar ertoe zich bezig te gaan houden met wat een vloer nou eigenlijk is en doet?

Ton Boelhouwer: “Op een gegeven moment ben ik kamers gaan maken. Wat me in die eerste kamers opviel, was dat ik de vloeren op een bepaalde manier zwakker moest maken dan de wanden. Als ik vloeren en wanden hetzelfde schilderde, ging de ruimte kantelen. Dan werd het een doos. Vloer en wanden hebben een andere waarde: dat verschil wilde ik onderzoeken.”

Ton Boelhouwer loopt tussen zijn verschillende werken door en vertelt onvermoeibaar over het proces waar hij nog altijd middenin zit. Boelhouwer: “Ik ben in mijn werk vooral op zoek naar ritme. Verder zoek ik naar een relatie tussen iets en niets, tussen schilderen en de ruimte. Ik heb op een gegeven geëxposeerd met beschilderde elementen. Een kruk, tafels, een trap. Het probleem was, dat tijdens een expositie aan die elementen toch weer een betekenis werd toegekend, wat niet de bedoeling was. Zo ben ik gaandeweg teruggegaan naar het spel met vloeren en wanden.”

Boelhouwer laat het proces klinken alsof het inderdaad spel is. Maar beslist geen spelletje: geen element ligt een millimeter anders dan Boelhouwer door uitproberen, aanvoelen, inschatten, aanpassen en weer uitproberen, uiteindelijk goed gevonden heeft. We lopen langs een werk waar ogenschijnlijk achteloos wat metaalsnippers zijn gestrooid. Ton stokt middenin een zin: “Oh wacht. Deze is verschoven, daar is iemand tegenaan gelopen.”

Hij hurkt, raapt het metaalsnippertje op en schuift ermee tot het weer ligt zoals het hoort. Het ritme is terug. Een ritme dat weliswaar door Boelhouwer geschilderd is, maar dat op een universele manier klopt als hij er lang genoeg mee gepuzzeld heeft. Bloedserieus, terwijl hij tegelijkertijd onbevangen geniet van zijn werk in het Bonnefantenmuseum, de mogelijkheid om zijn plezier te delen met toeschouwers.

De manier van werken van Ton Boelhouwer is een combinatie van vakmanschap, rationele berekening, intuïtie en spel. Elementen die iets anders doen dan hij verwacht, waar hij vervolgens een oplossing voor moet bedenken. “Mislukking bestaat niet. Ik probeer en soms gaat dat enorm mis. Soms verfrommel ik een stuk linnen en gooi dat geërgerd tussen ander werk. Het valt ergens neer en ineens.. ineens verandert het en is het goed. Ik volg een strak plan en als het mislukt.. Dan laat ik los en ga ik door op die mislukking. Spelen. De uitdaging aangaan en kijken wat er gebeurt. En als het niks wordt.. gewoon opnieuw beginnen.”

Zondag 12 februari geeft Ton Boelhouwer in het Bonnefantenmuseum van 14:00 tot 16:00 een lezing over zijn werk. Na afloop is er ruimte voor discussie.

Meer info: bonnefanten ton boelhouwer


17
Oct 16

Genomineerde beeldend kunstenaars bekend Parkstad Limburg Prijs 2016

tanja-ritterbex

werken van Tanja Ritterbex

De Parkstad Limburg Prijs is bedoeld voor beeldend kunstenaars tot 35 jaar, die actief zijn of actief geweest zijn in Nederlands of Belgisch Limburg en een kunstopleiding succesvol hebben afgerond. De prijs wordt een keer in de vier jaar uitgereikt. Voor het eerst in de geschiedenis zijn er maar liefst twaalf genomineerden geselecteerd.

De genomineerden zijn:

Elias Ghekiere
Daan Gielis
Gitte Hendrikx
Niek Hendrix
Joep Hinssen
Charlotte Lagro
Dave de Leeuw
Chaim van Luit
Karl Philips
Tanja Ritterbex
Sanne Vaassen
Joep Vossebeld

De uitreiking van de prijs vindt plaats op zaterdag 10 december 2016. Aan de kunstprijs is een geldbedrag van € 10.000,- verbonden. De winnaar kan dit gebruiken om daarmee zijn/haar talent verder te ontwikkelen. Werk van de genomineerde kunstenaars is van zondag 11 december t/m zondag 19 maart tijdens een gezamenlijke expositie bij Schunck in Heerlen te zien.

De Parkstad Limburg Prijs is een kunstprijs die in 1996 is opgestart om een brug slaan tussen jonge kunstenaars, het bedrijfsleven, de overheid en het publiek. Stichting Promotie Limburgse Kunstenaars – de initiator – stelt zich tot doel talentvolle jonge Limburgse kunstenaars te helpen in hun ontwikkeling. De jury van de Parkstad Limburg prijs bestaat uit Alexander Beitin en Esther Boehle (Ludwig Forum), Brigitte Bloksma (Kasteel Wijlre/Hedge House en Raad voor Cultuur), Lene ter Haar (Schunck), Paul Devens (ABKM) en Luuk Nouwens (FLACC)

parkstadlimburgprijs