11
Jun 17

David Lynch vertelt in The Art Life over zijn leven als beeldend kunstenaar

door Harry Prenger

David Lynch had lang geleden een idee over zijn leven als beeldend kunstenaar: “koffie drinken, sigaretten roken en schilderen. Dat is het. Misschien komen er ook meisjes bij.”

Woensdag 14 juni toont het Maastrichtse Lumière Cinema David Lynch The Art Life. De opzet van de documentaire is vrij simpel. We zien de filmregisseur thuis in zijn atelier aan het werk terwijl hij zijn levensverhaal vertelt. De 71-jarige Lynch is behalve maker van films ook beeldend kunstenaar. Zijn doeken vallen het beste te omschrijven als absurdistisch en surreëel. Het atelier waar hij werkt biedt uitzicht over de heuvels van Hollywood Hills in Los Angeles. Af en toe gaat hij een stukje rijden.

The Art Life gaat over dus over de kunstenaar en niet de regisseur Lynch. De enige film die ter sprake komt is Eraserhead. De beelden van dit bizarre debuut komen nog het meest overeen met zijn doeken. Lynch is opvallend openhartig en persoonlijk wanneer hij vertelt over zijn leven dat hij vermengd met flink wat anekdotes. Die brengt hij met zoveel gevoel voor timing dat het bijna filmscènes worden. Als klein jongetje had hij een droom waarin een gewonde, naakte vrouw voorkomt. Ter illustratie zien we een kunstwerk dat hieraan refereert. Verder zien we hem vaak in rookwalmen naar een doek staren; hij steekt de ene filtersigaret na de andere op. Zijn vierjarige dochtertje Lula is ook vaak in beeld. Soms verft ze ijverig mee met pa die een knalgeel polshorloge draagt.

Lynch praat veelvuldig over zijn jeugd, de verhouding tot zijn ouders en over de invloed van de kunstacademie van Philadelphia. De jonge David raakte gefascineerd door de schilderkunst toen hij voor het eerst het atelier bezocht van de vader van een vriend. Over deze Bushnell Keeler maakte Lynch trouwens in 1967 een korte home movie. De biografie over David Lynch wordt benadrukt met foto’s en familiefilms uit het privébezit van het gezin waarin hij opgroeide.

Documentairemaker Jon Nguynen werkte tweeënhalf jaar aan de documentaire. “We verzamelden uiteindelijk zo’n 25 uur aan interviewmateriaal, waaruit we de film samenstelden. De originele opnames geven we aan zijn dochter, als ze ouder is. Er is zo veel moois dat de film niet heeft gehaald. Ongelooflijke verhalen, over zijn grootouders en over zichzelf toen hij jong en ondeugend was. Maar die zijn alleen voor Lula.”

David Lynch The Art Life – Lumiere Cinema (Maastricht, 14 juni 2017)

In november 2018 organiseert het Bonnefantenmuseum een tentoonstelling over David Lynch.

 


05
Jun 17

Raymond Pettibon: kunstpunk in het Bonnefantenmuseum

No title (This feeling is), 2011. Aishti Foundation, Beirut, Lebanon. Photography courtesy the artist

door Harry Prenger 

Kijken naar het werk van Raymond Pettibon is kijken naar Amerika. Naar de weerbarstige samenleving en cultuur zoals die zich de laatste veertig jaar heeft voltrokken voor het netvlies van de kunstenaar. Dat is nogal wat. Want het Bonnefantenmuseum laat vooral heel veel zien, overdonderend bijna.

Continue reading →


22
May 17

Grote tentoonstelling filmregisseur en kunstenaar David Lynch in Bonnefantenmuseum

Stijn Huijts en David Lynch

door Harry Prenger

Het Bonnefantenmuseum zal vanaf november 2018 een grote solotentoonstelling presenteren met David Lynch. Bij het grote publiek staat hij bekend om zijn filmklassiekers Eraserhead, Blue Velvet, Mulholland Drive, en natuurlijk de tv-serie Twin Peaks. Minder bekend is dat hij ook jarenlang actief is als beeldend kunstenaar, fotograaf en componist. Op zijn Instagrampagina laat Bonnefantendirecteur Stijn Huijts zich eerder vandaag fotograferen met Lynch.

Continue reading →


07
May 17

Stanley Donwood maakt muurkunst in Bonnefantenmuseum: “als je van beneden naar boven kijkt word je er duizelig van”

door Harry Prenger

“Er komen dit keer geen rechte lijnen, ik heb alles gedaan wat Sol Lewitt niet deed.” Aan Stanley Donwood de opdracht een nieuw werk te maken in de koepeltoren van het Bonnefantenmuseum. Typerend voor de afwijkende keuzes die artistiek directeur Stijn Huijts soms maakt. Zijn nek uitsteken voor kunstenaars die niet per se grote bekendheid genieten binnen de gevestigde galerie- en museumwereld. In het verleden haalde hij Ed Templeton, Kim Gordon en Rita Ackermann naar Limburg.

Stanley Donwood is natuurlijk niet helemaal een grote onbekende. Zoals bekend is hij verantwoodelijk voor het artwork van de Radioheadalbums; een uitgeverij vroeg hem om coverillustraties voor de boeken van JG Ballard. Menige kunstliefhebber bezocht in 2010 zijn spectaculaire tentoonstelling Red Maze in het Heerlense Schunck. Op de slotdag mochten bezoekers zijn werken van de muur halen en gratis mee naar huis nemen. Donwood kijkt er nu met gemengde gevoelens op terug: “het leek me een geweldig idee, maar de nacht ervoor dacht ik: waar ben ik mee bezig? Ik nodig willekeurige bezoekers uit die ik niet ken om mijn werk te stelen. Ik was erbij maar wist niet goed wat te zeggen toen mensen me aanspraken. Volgens mij had ik alleen maar zo’n idiote grijns op mijn gezicht, alsof ik een vliegtuig uitsprong.”

In het Bonnefanten is de kunstenaar druk bezig met een enorme muurschildering aan de binnenkant van de koepeltoren. Zijn handen zitten nog onder de verfresten. In een provisorisch kantoortje met uitzicht op de Avenue Ceramique, laat hij een aantal schetsen zien. Op een tafel ligt een linoleumuitsnede die enkele gebouwen in het centrum van Maastricht moeten voorstellen. Het “Vraithof” komt er ook nog op zegt hij. Doet hij vaker, uitgebreid de stad verkennen voor hij aan de slag gaat. Onder zijn blauwe overall draagt hij een museumbadge met het woord visitor.

“Stijn Huijts vroeg me of ik de koepel wilde beschilderen. Waarop mijn vraag was: hoe?” Inderdaad. Sinds 1996 zit aan de binnenzijde van de achthoekige cupola de minimal art van Sol Lewitt. Pikzwart met strakke witte lijnen in minutieuze maatverhouding. Donwood zal er dus noodgedwongen overheen schilderen. Met eerbied. “Ik beschouw dit werk van Sol Lewitt als een soort instructie hoe ik mijn werk het beste kan maken.”

Stanley Donwood is een makkelijke prater, amicaal, uiterst vriendelijk. Hij geeft toe dat het aanbrengen van een muurschildering in een spits toelopende toren nog een hele klus blijkt. Eenmaal aan het werk deed hij een opvallende ontdekking over het oorspronkelijke ontwerp van architect Aldo Rossi. “Wat ik heb ontdekt is dat de afmetingen bovenaan niet helemaal kloppen. Elke muur heeft een andere maat. Er zijn acht muren, een octagon. Het zou dus aan mathematische basiswetten moeten voldoen, maar dat doet het niet. Er zitten enkele centimeters verschil tussen de muren, alsof het met de hand is gemaakt. Het heeft meer weg van een organische structuur. Vanaf beneden lijkt alles in orde, maar toen ik mijn ontwerpversie erbij pakte, bleek hoe hoger we kwamen hoe moeilijker het werd.”

Toch maakt hij zich geen zorgen. Relativerend: “Ik ben ervan overtuigd dat het allemaal goed komt. Te bedenken dat ik begon met een tekening, daarna alles digitaal heb vastgelegd o.a. via een 3D-ontwerp op beeldscherm, en dat we nu hier met naalden door vellen papieren stencils miljoenen gaatjes zitten te prikken; alle puntjes verbinden we simpelweg met een potlood. Van lowtech naar hightech weer terug naar lowtech, haha.”

Ondanks dat het werk op het moment van publicatie nog niet voltooid is, verklapt Donwood wat we kunnen verwachten. “Ik noem het Optical Glade. Ik heb de structuur van een boom als uitgangspunt genomen, geplaatst in een gestileerde versie van een bos, maar dan geometrisch. Een illusie van een optisch bos.”

Donwood verduidelijkt de gedachte en het beeld dat tot inspiratie leidde voor het werk: “Toen ik opgroeide in Essex zag ik in een bos een klein huisje met een stenen aanduiding, die wees in de directie van een oude weg. Die leidde naar een gebied dat enkele jaren geleden door een hevige storm en modderstroom bijna werd verwoest. Onder de modderlaag ontdekte men houten overblijfselen uit de bronstijd. Ondersteboven. Bomen met de wortels in de lucht. Dat beeld heb ik gebruikt. Wanneer er maanlicht door bomen schijnt lijkt een bos zwart-wit, met een flikkerende schijn erdoorheen. Ook dat wilde ik weergeven. Als een soort op-art. Ik heb het zo gemaakt dat als je van beneden naar boven kijkt je er duizelig van wordt.”

De naam Stanley Donwood wordt zoals bekend in een adem genoemd met Radiohead. De kunstenaar maakte het artwork voor vrijwel alle albums van de beroemde band. Hij en zanger Thom Yorke waren ooit kunststudenten op dezelfde universiteit. “Ik moet toegeven dat ik naar hun muziek heb moeten toegroeien. Ik ben niet zo muzikaal aangelegd. Thom vindt zelfs dat ik toondoof ben, haha. Zelf hou ik overigens meer van techno.”

Het artwork voor Radioheads meest recente lp A Moon Shaped Pool lijkt op beelden van organismen opgedoken uit de diepte van de aardkern. Op de voorkant van de hoes een glooiend maanlandschap. “Gek genoeg is het artwork geïnspireerd door het weer. Ik gebruik in mijn werk vaker beelden van wind, regen en waterplassen. Er was een lange lijst van mogelijke albumtitels, maar op zeker moment riep Thom: ‘a moon shaped pool, that’s it’. Die titel van het album ontstond pas als laatste. Puur toeval”. Volgens Donwood is het de bedoeling dat de ontwerpen voor het album worden tentoon gesteld in het Bonnefanten.

Wat de kunstenaar eveneens gemeen heeft met Radiohead is het uitdragen van politieke bewustwording en sociaalmaatschappelijke betrokkenheid. In het verleden liet Thom Yorke zich vaak negatief uit over Engelse politici. De bezoekers van het retrospectief Red Maze werd gevraagd om een donatie. De opbrengst was bedoeld om het nationaal museum van Kabul te herbouwen, dat in 2001 door de Taliban werd geplunderd. Wanneer de term Brexit, de uittreding van zijn eigen Engeland uit de EU valt, reageert Donwood verontwaardigd. Oprecht boos. ”Oh God. Dit is zo fuckin’ stupid, ik heb er geen woorden voor. Ik ben hier echt furieus over. Het is één grote puinhoop. Allemaal uitgespeeld over immigratie, puur racisme in feite. Fear for foreigners. Die hele Brexit zal nooit werken. En wie krijgt dan de schuld? Niet de politici, maar de immigranten.”

Donwood slaakt een flinke zucht, moet zich even herpakken na zijn tirade. “En wat is dat toch met dat háár van Geert Wilders en zelfs Theresa May. Ik zou niet eens de deur voor ze open maken. Ik ben blij dat ik nu in Maastricht ben, de geboorteplaats van de euro. Ik maakte onlangs een grapje tegen mijn vrienden: ik ga in Maastricht die hele Brexitmess in orde maken.”

Stanley Donwood – Optical Glade (Bonnefantenmuseum, Maastricht, vanaf 1 juni 2017)

bonnefanten stanley donwood

slowlydownward

(foto’s: Harry Prenger)


12
Apr 17

Derde editie kunstproject Parallel: noise, Kurt Schwitters’ Ursonate en Mongoolse keelzang

Fckn’Bstrds

door Harry Prenger

De Nieuwe Nor biedt sinds enkele maanden plek aan Parallel. Van dit kunstproject vindt binnenkort de derde editie plaats in het Heerlense poppodium. ZwartGoud sprak eerder met projectleider Marjolein van der Loo: “Uitgangspunt is de combinatie tussen beeldende kunst en muziek; kunstenaars waarbij muziek een belangrijke rol speelt in hun leven en of werk. Waar botst het, waar komt het samen, verschillen, parallellen”.

Wat dit in de praktijk inhoudt valt te zien en te horen op donderdagavond 20 april. Dan gaat een groep jonge kunstenaars op zoek naar de betekenis van geluid. Uitgangspunt is het beroemde schilderij De Schreeuw van Edvard Munch. In samenwerking met het platform voor geluidskunst (h)ear, variëren de optredens die avond van klankonderzoek, noise, improvisatiejazz tot Mongoolse keelzang. Een avondje avant-garde, ofwel: “(h)ear meets the scream”.

Bijzonder is een uitvoering van de Ursonate die kunstenaar Kurt Schwitters in de jaren twintig componeerde. Het fonetisch klankgedicht werd voor het laatst in Heerlen voorgedragen in 1994 tijdens een tentoonstelling over het avantgardetijdschrif i10 . Dit vond plaats in het eveneens in de Limburgse stad gevestigde hoofdkantoor van het ABP. Drie jaar later was er een grote overzichtstentoonstelling met werk van Kurt Schwitters in de toenmalige Stadgalerij.

Meer informatie over de optredens en aanvangstijden:

Lucas Kramer (café, 20:15 uur)
Het uitgangspunt van Lucas Kramer is resonantie en ruimte. Het gaat hem er vooral om hoe de ruimte het emotionele karakter van geluid kan bepalen en hoe deze ruimte bewerkt kan worden. Door middel van verschillende zelf gebouwde instrumenten die vaak bestaan uit onderdelen van oude kerkorgels en harmoniums en geinspireerd door oude studio apparatuur (denk aan plaat en veren galmen) onderzoekt en bewerkt hij live de geluiden en probeert zo een sonisch landschap te creëren.

Fckn’Bstrds (zaal, 20:30 uur)
“In trash we trust!”. Zo gaan de Fckn’Bstrds door het leven. De extreme ‘Garbage Trash Noise Hooligans’ zijn al sinds de late jaren ’90 actief. Door de jaren heen hebben ze talloze singles, cassettes en dvd’s uitgebracht, maar de beste manier om de Fckn’Bstrds te ervaren is door het ervaren van hun live shows – een soort van totale anarchie zoals we van bands als Caroliner of Crash Worship kennen. Verkleed als reuzen prullenbakmonsters genereren ze een muur van feedback, ruis en oerschreeuwen en lopen tussen het publiek door, steeds meer chaos creerend. Het ziet er niet alleen verbazingwekkend uit… Het is een ervaring die je moet ondergaan!

Erik J de Jong (café, 21:00 uur)
De beeldend kunstenaar, kunsttheoreticus en hoofd opleiding Autonome Beeldende Kunst | MaFAD in Maastricht zal de Ursonate van Kurt Schwitters (1887 – 1948) brengen. De Ursonate is een meesterwerk van de 20e eeuw concrete poëzie waarin spraak wordt teruggebracht tot zijn meest abstracte en muzikale elementen.

Rowan Lee Hartsuiker (café, 21:15 uur)
Meer bijzondere stem geluiden komen van Rowan Hartsuiker. Hij zingt traditionele Mongoolse liederen in verschillende keelzang- en boventoon- technieken. De muziek bestudeerde hij onder andere tijdens een half jaar durend verblijf in West-Mongolië. Hij begeleid zijn liederen op de ‘morin huur’, een tweesnarige traditionele Mongoolse cello.

Albatre (zaal, 21:30 uur)
Het Rotterdamse trio Albatre bestaat uit twee Portugezen en een Duitser en speelt een vorm van nieuwe experimentele muziek met als kenmerken urgente bass & sax lawaai, scheve jazz elementen, hectische maar zorgvuldige drumpartijen en abrupte stemmingswisselingen. Albatre kan worden gezien als onderdeel van een ontluikende micro-scene in Nederland van kunstenaars met aandacht voor de cross-over van improv, noise rock en jazz. Albatre kiest voor een hoog geluidsniveau. Wees daarop voorbereid!

Kevin Verwijmeren (café, 22:00 uur)
Geïnspireerd door de geluidsemoties van Tim Hecker, Loscil en Coil, heeft Kevin Verwijmeren zich de afgelopen jaren bewezen als artiest die melancholische melodieën weet te produceren in combinatie met langgerekte tonen. Hierbij laat Verwijmeren deze combinaties langzaam evolueren tot volwaardige opzichzelfstaande werelden waarin de luisteraar zich kan wanen.

Glice (zaal, 22:30 uur)
De avond wordt afgesloten met de filmische noise van het Amsterdamse duo Glice. Glice neemt de luisteraar mee op een sonische ontdekkingsreis met improvisatie en experiment als navigatie en lo-fi apparatuur als motor. Dankzij groot gevoel voor textuur en dramatiek opende hun muziek oren voor een genre dat vaak als ontoegankelijk en moeilijk wordt gezien. In 2016 speelde Glice op vooraanstaande festivals als Rewire in Den Haag en Incubate in Tilburg en verschenen op Narrominded Records de eerste twee edities van hun cassette-serie Fleisch. In januari nam Glice in Berlijn een nieuw album op met Alexander Hacke, bassist van de legendarische Einstürzende Neubauten.

botsing beeldende kunst en muziek tijdens Parallel

(h)ear meets the scream in de nieuwe nor


10
Apr 17

Reisverslag: fotograaf Paul Rondags in Fez, Marokko

foto: Paul Rondags

De Maastrichtse fotograaf Paul Rondags bezocht onlangs Fez, de op twee na grootste stad van Marokko. Hij maakte het volgende verslag in beeld en woord (klik op een van de foto’s voor galerie).

Op bezoek in Marokko, Fez en omstreken, is een light versie van een bezoek aan India. Het kan er hectisch en heet aan toe gaan. Maar niet zo hectisch als in een stad als Mumbai of Delhi.

Continue reading →


24
Mar 17

Tefaf 2017: antiek en anti-Brexit

Blairman and Sons (foto Hanneke van Dongen)

door Hanneke van Dongen

De bloemenzee bij de ingang van de TEFAF is overdadig als altijd. De wetenschap dat al die pracht herhaaldelijk ververst wordt gedurende TEFAF wringt een beetje. Bloemen die thuis nog een week in de vaas zouden staan, gaan zonder pardon de kliko in voor ze zelfs maar kunnen neigen naar verleppen. Vanitas mag alleen in de kunstwerken getoond worden, niet in het decor van de prestigieuze kunstbeurs.

Continue reading →


18
Mar 17

Fotoverslag Tefaf 2017: blik op kunst

Tefaf 2017 (foto Roel Janssen)

In Maastricht is de Tefaf, een van ‘s werelds grootste kunstbeurzen, momenteel in volle gang. Onze fotograaf Roel Janssen maakte van bezoekers en kunstwerken het volgende verslag. Tijdens zijn rondgang door het Mecc was hij onder meer getuige van een bezoekster die aan een groene sculptuur voelde, waarna de galerie-eigenares eropaf sprintte en snauwde: “Mevrouw, u bent op een kunstbeurs. Dit is niet de Efteling.”
(klik op een van de foto’s om de galerie te openen)

Continue reading →