24
Mar 17

Tefaf 2017: antiek en anti-Brexit

Blairman and Sons (foto Hanneke van Dongen)

door Hanneke van Dongen

De bloemenzee bij de ingang van de TEFAF is overdadig als altijd. De wetenschap dat al die pracht herhaaldelijk ververst wordt gedurende TEFAF wringt een beetje. Bloemen die thuis nog een week in de vaas zouden staan, gaan zonder pardon de kliko in voor ze zelfs maar kunnen neigen naar verleppen. Vanitas mag alleen in de kunstwerken getoond worden, niet in het decor van de prestigieuze kunstbeurs.

Om van de werken op de TEFAF te kunnen genieten, vaak werken die niet eerder openbaar getoond werden, is het zaak morele bezwaren tegen exorbitante luxe even uit te schakelen. Want laten we eerlijk zijn: wie gaat er nu naar de TEFAF enkel en alleen voor de kunst? De bloemen, de deftige mensen in dure kleren, de oude en nieuwe rijken; TEFAF is een totaalplaatje van kijken en bekeken worden en kosten noch moeite worden gespaard, zowel door de organisatie en standhouders als door hun publiek.

ZwartGoud besluit dit jaar eens uit de comfortzone van de moderne kunst te gaan en slaat rechtsaf, richting antiek en juwelen. Alle kleuren van de regenboog komen glinsterend uit de vitrinekasten van de eerste stand. Epoque Fine Jewels is een gerenommeerde zaak in antieke juwelen en edelstenen. Al snel blijkt de eigenares, Patricia de Wit, veel meer te zijn dan een juwelier.

Tefaf 2017 (foto Hanneke van Dongen)

Kunstwetenschapper, edelsteenkundige en diamantexpert De Wit heeft het druk op de laatste dag van de TEFAF, het spijt haar dat ze niet meer tijd heeft om te vertellen over de plaats van de edelsmeedkunst in de kunstgeschiedenis. Ze wijst op het pronkstuk van de zaak: een Art Nouveau corsageketting, gemaakt door Georges Fouquet en Alphonse Mucha. Mucha was een Tsjechisch grafisch ontwerper, die bekend werd om de manier waarop hij de Art Nouveau vormgaf. Fouquet, in zijn tijd een van de meest beroemde juweliers in Parijs, ging een nauwe samenwerking aan met Mucha waarbij de nadruk kwam te liggen op het ontwerp als concept. Het materiaal werd niet meer gekozen vanwege de marktwaarde maar vanwege de esthetische bijdrage aan het geheel. De samenwerking tussen Mucha en Fouquet resulteerde onder anderen in de corsageketting, ontworpen voor de wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs.

In de stand van H. Blairman and Sons LTD staat Martin Levy, vertegenwoordiger van de vierde generatie van de in 1884 gestarte familiezaak in kunst en antiek uit de achttiende en negentiende eeuw. De combinatie van stijlperiodes is verrassend: een stoel met ambachtelijk gedraaide poten uit de Arts & Crafts periode staat naast een stoel in de strakke stijl van Mackintosh. Tegen een wand een negentiende-eeuwse Franse tafel, daarboven een schilderij waarop een vrouw een lange rij mensen onthaalt. Martin Levy: “Dat schilderij hangt daar niet voor niets. Het staat symbool voor de gastvrijheid van Engeland, lang geleden. Alle volkeren worden met open armen ontvangen. It is my secret political statement, it’s an anti-Brexit painting.”

Levy vertelt verder over hoe de keuze voor de meubelen en kunst die hij verkoopt evenzeer bepaald wordt door intuïtie als door het al dan niet perfect passen in een bepaalde periode of stijl. Dat is te zien: op het eerste gezicht doet de mix van verschillende stijlen aan als de bonte verzameling in een kringloopwinkel, zij het in een heel dure en gestileerde variant. Maar elk stuk ademt hetzelfde uit: vakmanschap en authenticiteit. De andere stands zijn wat minder gevarieerd maar ook daar komen verschillende tijden en culturen bij elkaar alsof er nooit oceanen, oorlogen of andere obstakels waren.

Al die stijlen en periodes, uit verschillende landen, in de tijd van Brexit, Trump en Erdogan. Is er een taak weggelegd voor de kunsthandelaren op dit gebied? Levy: “Yes, of course arts are important for the world. Arts are pro-globalization.”

Gallo Fine Art, Tefaf 2017 (foto Hanneke van Dongen)

In de stand van Gallo Fine Art geeft een praktisch belichtingsprobleem een nieuwe betekenis aan een antiek werk. Een keramieken lijst van ruim een meter doorsnee, bestaande uit losse delen met bloemen, fruit en dieren, wordt van binnenuit verlicht met hemelsblauwe leds. De plaatsing van de leds geeft een weerschijn die wolken op de muur maakt, zodat de lijst lijkt te verwijzen naar trompe-l’oeuils zoals in plafondschilderingen van kathedralen. Matia Casati: “We hingen de lijst eerst zonder meer op, maar dat werkte niet vanwege de belichting die we voor andere werken nodig hadden. Er vielen vervelende schaduwen op en naast de lijst. We hebben vanalles geprobeerd tot we besloten een paar stappen verder te gaan en het werk zodanig te belichten dat er geen afleiding meer mogelijk was van omringend licht.” De oplossing met moderne LED-verlichting is een gewaagde manier om antiek te presenteren. Matia Casati besluit: “If you don’t have problems, you don’t get creative.”


18
Mar 17

Fotoverslag Tefaf 2017: blik op kunst

Tefaf 2017 (foto Roel Janssen)

In Maastricht is de Tefaf, een van ‘s werelds grootste kunstbeurzen, momenteel in volle gang. Onze fotograaf Roel Janssen maakte van bezoekers en kunstwerken het volgende verslag. Tijdens zijn rondgang door het Mecc was hij onder meer getuige van een bezoekster die aan een groene sculptuur voelde, waarna de galerie-eigenares eropaf sprintte en snauwde: “Mevrouw, u bent op een kunstbeurs. Dit is niet de Efteling.”
(klik op een van de foto’s om de galerie te openen)

Continue reading →


12
Mar 17

Kunstenaar Martijn Lucas van Erp: “Ik ben niet zo bezig met kunst maken”

Martijn Lucas van Erp – The Oblivion (olieverf op doek, 140×160 cm, 2016)

door Harry Prenger

Het imago van landschapsschilderkunst is niet al te best. Velen beschouwen het als wanddecoratie, een manier om je vaardigheden onder de knie te krijgen. Je kunt er inderdaad vele wegen mee bewandelen. Van edelkitsch tot de mystieke cult van bijvoorbeeld Caspar David Friedrich. Dat het genre steeds meer uit de gratie is geraakt binnen hedendaagse kunstopvattingen, lijkt Martijn Lucas van Erp niet te deren. Zijn werk reikt verder dan een blik op de horizon. Zeker de doeken die hij in 2016 maakte bieden ruim baan voor interpretatie en beschouwing. Van Erp: “Ik ben niet zo bezig met kunst maken. Je moet je verhouden tot de wereld waarin je leeft.”

Continue reading →


21
Feb 17

DVERS 2017 zoekt nieuw poptalent

Op zaterdag 30 september 2017 vindt de negende editie van het euregionale popfestival DVERS plaats in Sittard. Ruim 70 acts zullen het podium betreden en hun kunsten vertonen aan de bezoekers en professionals uit de muziekindustrie. Acts uit Nederlands- en Belgisch-Limburg en de Duitse regio’s Nederrijn en Aken kunnen zich opgeven voor een optreden tijdens het showcasefestival, dat ’s avonds plaatsvindt in en rondom het stadscentrum van Sittard.

DVERS is elk jaar op zoek naar talentvolle, nieuwe acts die zichzelf graag zouden willen presenteren aan een breed publiek van muziekliefhebbers en professionals van podia, festivals en boekingskantoren. Naast de reguliere programmering, die wordt samengesteld in samenwerking met professionals uit de euregionale muziekindustrie, biedt organisator Stichting Popmuziek Limburg artiesten ook de kans om zichzelf aan te melden. Muzikanten en acts uit Nederlands- en Belgisch-Limburg en de Duitse regio’s Nederrijn en Aken kunnen zich vanaf vandaag opgeven om in aanmerking te komen voor een speelplek tijdens het showcasefestival.

Aanmelden kan tot 1 mei via www.dvers.nl


07
Feb 17

Ton Boelhouwer: georganiseerd spelen in het museum

door Hanneke van Dongen / foto’s: Peter Soudant

Op een regenachtige vrijdag trekt Ton Boelhouwer alle tijd uit om zijn solo-expositie in het Bonnefantenmuseum te laten zien en waar nodig toe te lichten. De voorbereidende vragenlijst is thuis op tafel blijven liggen, naast het lijvige en fraai vormgegeven boek dat speciaal voor de tentoonstelling gemaakt is. De vragenlijst is triviaal geworden, het boek heeft zwijgend antwoord gegeven op de belangrijkste vraag: waarom? Het antwoord was een vraag terug: waarom wil je dat weten? Is dat belangrijk? Tijdens het gesprek met de bevlogen kunstenaar wordt dit antwoord uitgediept: het waarom is een noodzakelijke drijfveer én volstrekt onbelangrijk tegelijk.

floors & wall / from ground bestaat uit verschillende werken op de derde verdieping van het Bonnefantenmuseum. Aluminium vloeren met verschillende lagen transparant opgebrachte verf, staande wanden en gegroepeerde losse elementen vormen samen met de ruimte een geheel dat ondanks gebruik van steigerpijpen, stoeptegels en verfrommelde lappen rust uitstraalt. floors & wall / from ground is het voorlopige resultaat van een zoektocht naar ritme en de betekenis, kracht en zwakte van vloeren, al dan niet in combinatie met muren. Wat brengt deze kunstenaar ertoe zich bezig te gaan houden met wat een vloer nou eigenlijk is en doet?

Ton Boelhouwer: “Op een gegeven moment ben ik kamers gaan maken. Wat me in die eerste kamers opviel, was dat ik de vloeren op een bepaalde manier zwakker moest maken dan de wanden. Als ik vloeren en wanden hetzelfde schilderde, ging de ruimte kantelen. Dan werd het een doos. Vloer en wanden hebben een andere waarde: dat verschil wilde ik onderzoeken.”

Ton Boelhouwer loopt tussen zijn verschillende werken door en vertelt onvermoeibaar over het proces waar hij nog altijd middenin zit. Boelhouwer: “Ik ben in mijn werk vooral op zoek naar ritme. Verder zoek ik naar een relatie tussen iets en niets, tussen schilderen en de ruimte. Ik heb op een gegeven geëxposeerd met beschilderde elementen. Een kruk, tafels, een trap. Het probleem was, dat tijdens een expositie aan die elementen toch weer een betekenis werd toegekend, wat niet de bedoeling was. Zo ben ik gaandeweg teruggegaan naar het spel met vloeren en wanden.”

Boelhouwer laat het proces klinken alsof het inderdaad spel is. Maar beslist geen spelletje: geen element ligt een millimeter anders dan Boelhouwer door uitproberen, aanvoelen, inschatten, aanpassen en weer uitproberen, uiteindelijk goed gevonden heeft. We lopen langs een werk waar ogenschijnlijk achteloos wat metaalsnippers zijn gestrooid. Ton stokt middenin een zin: “Oh wacht. Deze is verschoven, daar is iemand tegenaan gelopen.”

Hij hurkt, raapt het metaalsnippertje op en schuift ermee tot het weer ligt zoals het hoort. Het ritme is terug. Een ritme dat weliswaar door Boelhouwer geschilderd is, maar dat op een universele manier klopt als hij er lang genoeg mee gepuzzeld heeft. Bloedserieus, terwijl hij tegelijkertijd onbevangen geniet van zijn werk in het Bonnefantenmuseum, de mogelijkheid om zijn plezier te delen met toeschouwers.

De manier van werken van Ton Boelhouwer is een combinatie van vakmanschap, rationele berekening, intuïtie en spel. Elementen die iets anders doen dan hij verwacht, waar hij vervolgens een oplossing voor moet bedenken. “Mislukking bestaat niet. Ik probeer en soms gaat dat enorm mis. Soms verfrommel ik een stuk linnen en gooi dat geërgerd tussen ander werk. Het valt ergens neer en ineens.. ineens verandert het en is het goed. Ik volg een strak plan en als het mislukt.. Dan laat ik los en ga ik door op die mislukking. Spelen. De uitdaging aangaan en kijken wat er gebeurt. En als het niks wordt.. gewoon opnieuw beginnen.”

Zondag 12 februari geeft Ton Boelhouwer in het Bonnefantenmuseum van 14:00 tot 16:00 een lezing over zijn werk. Na afloop is er ruimte voor discussie.

Meer info: bonnefanten ton boelhouwer


15
Jan 17

Sem Shayne’s Calaisfornia: sluipen in het grimmige sprookjesbos van kamp Calais

door Judith Boessen

Sem Shayne is een lefgozer, zoveel is duidelijk. De piepjonge fotograaf (22) studeerde vorig jaar af (aan de Academie Beeldende Kunsten Maastricht), met een webdocumentaire en fotoreportage over de jungle van Calais. De titel van zijn fotoreeks Calaisfornia refereert aan de vervlogen dromen van Amerikaanse kolonisten. In plaats van schuldbewuste plaatjes die ‘de vluchteling’ vooral typeren als slachtoffer van een verre en wrede oorlog of een failliet Europees immigratiesysteem, gebruikt Shayne schaamteloos de trucendoos die je aantreft bij de meest gelikte fashion fotografie.

Continue reading →


26
Dec 16

Column: fusie Heerlen Landgraaf toont arrogantie van de macht

mural van Millo (detail)

Harry Prenger

Door te verlangen naar een fusie geven zowel Heerlen als Landgraaf toe dat ze de huidige problemen niet kunnen oplossen. Dus hebben beide steden onderzoek laten doen naar (bestuurlijke en ambtelijke) samenwerking. Als je iets dolgraag wil bereiken moet je zoiets laten uitvoeren door iemand die het bij voorbaat met je eens is. Een van de uitvoerders van het onderzoek is Jan Mans, sinds mensenheugenis pleitbezorger van gemeentelijke herindelingen. Zijn poging om als burgemeester van Enschede te komen tot Twentestad, een samenvoeging met Hengelo, werd op het laatste moment tegengehouden door de Eerste Kamer.

Het bepaald niet onafhankelijke onderzoeksrapport stelt o.a. dat door een fusie er meer financiële mogelijkheden (meer geld uit het Gemeentefonds) ontstaan om zo de problemen van Heerlen en Landgraaf beter te kunnen aanpakken. Best bijzonder dat een onderzoeksrapport conclusies trekt over zaken die zich in de toekomst afspelen. Alsof je een diploma uitreikt aan een student die nog moet afstuderen. Alsof je iemand die rijlessen neemt vast een rijbewijs overhandigt.

Toch wordt het rapport door de voorstanders gepresenteerd als zijnde de waarheid. Het is immers onderzocht, het staat zwart op wit. Sterker, in het rapport wordt aanbevolen zo snel mogelijk te beginnen met de voorbereidingen. Tegenstanders van de fusie krijgen amper de kans na te denken over een weerwoord, de tijd om een draagvlak te creëren voor een referendum.

Er wordt van alles in stelling gebracht en uit de kast gehaald om de fusie er hoe dan ook door te drukken: een website waarin allerlei maatregelen worden opgesomd, alsof alles al in kannen en kruiken is. Er is een “samenwerkingskrant Landgraaf-Heerlen”, waarin opvallend vaak bestuursbobo’s aan het woord komen. Wethouders en andere politici maken op social media flink gewag van hun sterke fusievoorkeur. De burgemeester van Heerlen plaatst zelfs een brief van fusiefans de Rabobank op zijn eigen facebookpagina. Het is een schaamteloze vertoning van de politieke macht. Blijkbaar is men vergeten dat men ook volksvertegenwoordiger is, óók van de tegenstanders van de fusie.

Een aanbeveling in het rapport luidt “blijf in verbinding met de samenleving”. Verderop: “Betrek vertegenwoordigers vanuit maatschappelijke organisaties en ondernemers door hen in een klankbordgroep te laten meedenken en meedoen tijdens het fusieproces (op de onderdelen die voor hen relevant zijn)”. Lees: informatieavonden in achterafzaaltjes waar de burger wordt verteld wat hij of zij kan verwachten na de fusie.

Hierna houdt Heerlen op te bestaan als zelfstandige stad. Er komt een nieuwe gemeente voor in de plaats. Woorden die elke Heerlenaar even op zich zou moeten laten inwerken. Heerlen, stad met een rijke historie (Romeinse nederzetting), voormalige energiehoofdstad (steenkoolwinning), thans pronkend met streetart. Heerlen is ondanks alle problemen van de laatste decennia langzaam maar zeker bezig overeind te krabbelen.

En ja, er zijn sociaalmaatschappelijke en (sociaal)economische problemen. Maar ligt de oplossing bij een annexatie van Landgraaf? Een non-descript stadje waar geen mens komt omdat er nooit iets te beleven valt. Ach ja natuurlijk, Pinkpop. Het popfestival speelt zich af op en een ver van het centrum gelegen en voor de rest van het jaar verlaten draf- en renbaan. Dan is er nog een nepskibaan en een attractiepark dat het nieuws haalt vanwege de verdrinkingsdood van een slingeraapje.

De fusievoorstanders gaan gebukt onder Calimerogedrag, tunnelvisie, losersmentaliteit en misplaatste arrogantie. Waar is de koempelmentaliteit gebleven, de schouders eronder?Het huidige Heerlen wordt als een straathoer te kijk gezet en verkocht aan de macht van het grote geld.

Door hevig te verlangen naar een fusie geven politici toe dat ze de huidige problemen van Heerlen niet de baas kunnen. Dezelfde politici die in aanloop naar de komende gemeenteraadsverkiezingen ongetwijfeld om het hardst zullen schreeuwen hoe goed het gaat met de stad.


22
Dec 16

Nieuwjaarsgedicht van Daan Doesborgh

Daan Doesborgh wordt toegevoegd aan het rijtje Limburgse dichters die al eens eerder een nieuwjaarsgedicht schreven in opdracht van het Letterkundig Centrum Limburg. De titel van Doesborghs gedicht, geschreven voor de jaarwisseling 2016-2017, is Ik Zit Op Het Dak Onder Sterren En Maan.

Hij ontleende het aan het lied We Vieren Het Toch van Spinvis. Het gedicht is gedrukt op A5-formaat, te gebruiken als ansichtkaart. Deze is in december en januari gratis verkrijgbaar bij diverse bibliotheken en boekhandels in Limburg en tevens gratis te bestellen via lcl@hklimburg.nl.

(foto: Tomm de Rooy)

Daan Doesborgh (Steyl, 1988) volgde het VWO aan College Den Hulster in Venlo. Daarna behaalde hij aan de Universiteit van Amsterdam de Bachelor Nederlandse Taal en Cultuur en de Master Boekwetenschap en Handschriftkunde. Van 2006 tot 2011 was hij stadsdichter van Venlo. In 2010 won hij het Nederlands Kampioenschap Poetry Slam. Hij werkt onder andere voor Vrij Nederland en treedt regelmatig op als dichter en presentator. Zo presenteert hij ook ‘Poëzie aan de Maas’ op zondag 29 januari van 14.30-16.00 uur in Centre Céramique Maastricht met als hoofdgast Jules Deelder, schrijver van het Poëziegeschenk 2017.