Jan Janssen en Hennie Kuiper
Geen enkele sport spreekt zo tot de verbeelding als wielrennen. U weet wel. Fragiel ogende mannen die net over de meet, voorovergebogen, druipend van het zweet een microfoon onder de neus geduwd krijgen. En dan tóch antwoord geven. Over die slopende, acht uur durende bergetappe van zojuist. Over het bedwingen van de Mont Ventoux, de berg met het kale ‘maanlandschap’ “waar je nog niet dood aangetroffen wil worden”. Wielrenners zijn stoer. Ze blijven onder alle omstandigheden gewoon aanspreekbaar. Kom daar maar eens om bij de heren voetbalvedetten.
Peter Winnen
In de gelijknamige theatervariant van het Nederlandse wielertijdschrift De Muur, komen de verhalen over de helden tot leven. “De beste wielerverhalen zijn pure rock ‘n’ roll”, schrijft het blad. Daar hoort natuurlijk een bandje bij. Gelegenheidsband St. Willebrord Sessies rijgt tijdens de voorstelling de anekdotes soepel aaneen met liedjes die ongecompliceerd meeslepen. Naast vaste kracht JW Roy, zingen Rick de Leeuw en Alex Roeka een of meerdere nummers. Niet aangekondigd maar opeens op het podium: Guus Meeuwis. Allen bezingen ze de heroïek van het wielrennen, of het uitblijven ervan, waarin de melancholie net zo onontbeerlijk is als de handdoek voor de gefinishte wielrenner. Er is ook dat andere dankbare thema; de eenzame strijd aan de top. Ivo Victoria zingt er een prachtig liedje over: Rij Renner Alleen. Ofschoon de Vlaming bekend staat als auteur van de hartveroverende roman Hoe Ik Nimmer De Ronde Van Frankrijk Voor Min-Twaalfjarigen Won.
Guus Meeuwis
Johan Museeuw (rechts)
De grootste kracht van De Muur is de koppeling tussen de lofzang op het wielerverleden en de onderdelen uit het tv-programma Holland Sport. Wilfried de Jong leest voor uit eigen werk, acteur Frank Lammers doet een absurde variant op Petje Op Petje Af. Op De Massagetafel ligt niemand minder dan Johan Museeuw. Terwijl zijn kuiten worden gekneed, vertelt Museeuw aan BRT-commentator Michel Wuyts, met gortdroog Vlaams accent, over zijn wielercarrière. Dat hij, de wereldkampioen én veelgebruiker van verboden producten, tussen de wedstrijden door het toch nog klaarspeelde zijn vrouw zwanger te maken. Wuyts: “Weet je zeker dat jij het was?” Museeuw: “Wat en hoe ik het deed, en wanneer, ik weet het zelf niet meer”. Negen maanden later was er de kleine Stefano.
Zo gebeurde er vanalles onverwachts en onvergetelijks tijdens de bijna twee uur durende opvoering. Peter Winnen, onder zeer veel meer tweevoudig winnaar van de Touretappe naar Alphe d’Huez, thans columnist, trad op. Na de pauze was het de beurt aan De Kift, die andere kampioenen van het Nederlandstalige lied. Tijdens de optredens werd op de achtergrond door een mecanicien (in het Vlaams mekanieker) een fiets geprepareerd onder goedkeurend oog van Winnen vanaf een tweezitsbankje.
Herman van der Zandt
Met het ouderwetse ‘boing’ waarmee lang geleden het NOS Journaal begon, wordt de De Muur soms onderbroken door ‘nieuwsberichten’ van Herman van der Zandt. Een ludiek opsporingsbericht over de sinds jaar en dag onvindbare Jan Raas. Sprintkanon, ijzervreter, volgens kenners een “klootzak” van een ploegleider, maar ook meervoudig wielerkampioen. Na het oplezen van zijn profiel en een gedetailleerde beschrijving van diens uiterlijke kenmerken: “maar u kunt ook de politie in uw eigen woonplaats bellen”. Van der Zandt wordt gezien als opvolger van Mart Smeets, “de bourgondische zoon van Jean Nelissen”.
Mart Smeets
Smeets geldt als omstreden door zijn manier van interviewen tijdens de Olympische Spelen. Desondanks wordt zijn opkomst met veel applaus begroet in het uitverkochte Parkstad Theater. Terecht zo blijkt. Het optreden groeit uit tot een de hoogtepunten. Onomwonden vertelt Smeets over zijn vader en al die andere “eerlijke vaders” van de wielrenners die hij persoonlijk heeft leren kennen. Verhalen die zich afspelen tussen “waarheid en werkelijkheid”. De eigenzinnige interviewer toont zich van zijn meest persoonlijke en autobiografische kant. Vanzelfsprekend worden er herinneringen opgehaald aan de aan overmatig alcoholgebruik overleden collegacommentator. “De Neel heeft Nederland fietsen geleerd”. De loopbaan van de vrijwel vergeten wielrenner Gerrit Schulte wordt belicht, die successen boekte lang voor het televisietijdperk zijn intrede deed. Toen de werkelijkheid zich afspeelde op de radio en de waarheid nogal eens op zich liet wachten.
Tijdens de finale, wanneer het lijflied van De Muur, Kampioenen, weerklinkt, rijden ze inderdaad allemaal het podium op. Jan Janssen, Joop Zoetemelk, Hennie Kuiper, Museeuw. Om er maar een paar te noemen. In regenboogtrui, het shirt van de wereldkampioen, pedalerend in een grote over de bühne geschoven fietsstalling. De een grijsharig, de ander met buikje. En niet meteen na afloop naar de kleedkamer. Die had je immers ook niet bij de finish. Lekker omkleden in de coulissen en meteen aanspreekbaar. Janssen en Zoetemelk hebben best even tijd voor een praatje, foto en handtekening.
Joop Zoetemelk
De Muur (Parkstad Limburg Theaters, Heerlen, 20 september 2012)
Tekst: Harry Prenger
Foto’s: Anita Hondong
