Op een gouden plek in de Heerlense geschiedenis ligt het Nederlands Mijnmuseum verscholen achter het CBS-gebouw, als parel van een gitzwart verleden. Een gebouw vol van wat ooit de identiteit van de stad bepaalde, letterlijk volgestouwd met mijnwerkersmaterieel: lampen, mijngasbestendige telefoons en afbouwhamers. Het museum barst uit haar voegen, door de immer toenemende verzameling van het oude mijnleven in Heerlen. En temidden van die spullen staat een grote ijzeren mijnlift, als eeuwigdurend verbond met het ondergrondse. Het Nederlands Mijnmuseum. Een museum waar zoveel meer mee kan, vinden oud-mijnwerkers en bestuursleden Wiel Niks en Frans Thelen.
Zij zien het levendig voor zich: een werkende lift die bezoekers tot vijftien meter omlaag mee de grond in neemt, door een nagebootste mijngang die leidt naar een nu verlaten parkeergarage. De gewillige mijnwerkers krijgen zelfs een helm op en een mijnwerkersvest aan voordat ze rammelend naar beneden gaan in de originele mijnlift. De garage is nu niet meer dan een betonnen hol, maar zal worden omgebouwd tot gangenstelsel, “alsof je echt vierhonderd meter onder de grond zit,” zegt Wiel. “De mijn herleeft.”
Wiel Niks
En bovenop die mijn zien de bestuursleden een carboonbos verrijzen, “net zoals het driehonderd miljoen jaar geleden was, met enorm hoge bomen en grote varens. Om te laten zien waar de steenkool vandaan komt.” Centraal in de plannen staat de “ervaring van het verleden, het moet een echt doe-ding worden, dat vinden kinderen leuk.” Als er samengewerkt kan worden met de Zuid Limburgse Stoomtrein Maatschappij, kunnen schoolkinderen zelfs vanuit Simpelveld naar het mijnmuseum worden gebracht in de stoomtrein om de ervaring compleet te maken.
Eenvoudig is het niet om de mijndroom van de toekomst waar te maken, maar ondertussen wordt volhouden en doorbikkelen voor die goeie oude koel wel beloond. World of Walas, de nieuwe eigenaar van het CBS-gebouw ziet er namelijk wel brood in, zo’n net-echte mijnervaring met aansluiting op de ZLSM stoomtreinlijn. Als pretpark dat je meeneemt naar vijftig jaar geleden. Het Nederlands Mijnmuseum krijgt voor haar uitgebreide verzameling mijnspullen de CBS-vleugel achter het machinegebouw ter beschikking als expositieruimte, filmzaal en bibliotheek.
Frans Thelen
Ze mogen tevens rekenen op een mooie glazen entree als welkomsthal, die gedeeld zal worden met het Arcus College dat de bovenste etages gaat gebruiken voor administratieve doeleinden, zo verklappen de heren. Volgens planning is de nieuwe ruimte over een dikke maand al klaar. “Walas denkt er ook over hiernaast een hotel te beginnen,” zegt Wiel, doelend op een vleugel van het CBS naast het Mijnmuseum. Dat zou een complete culturele ervaring met overnachting mogelijk maken.
Walas helpt het Mijnmuseum met het zoeken van fondsen voor de verbouwing van het mijnpretpark, iets dat bij gemeente Heerlen moeilijk los te peuteren blijkt, leggen de bestuursleden uit. “Elke stad in Nederland is op zoek naar haar verleden, om dat te kunnen presenteren. Wij hebben niets meer voor de rest, dit is het enige dat nog echt herinnert aan de mijnen, naast de mijnschool en de watertoren. Met onze historie doen we hier veel te weinig. Maar Heerlen is groot geworden dankzij de mijnen!” Het Mijnmuseum schat de verbouwingskosten op ongeveer één miljoen. “Met een miljoen zijn we klaar, wat is dat nou als je daar een prachtig museum voor kunt neerzetten?” vindt Wiel.
Wanneer de financiering rond is, kan het bouwen beginnen. In 2015 moet het mijnpretpark klaar zijn, dan is het vijftig jaar geleden sinds de sluiting van de mijnen werd aangekondigd. Na de verbouwing verwachten zij jaarlijks twintigduizend bezoekers te mogen verwelkomen, afgelopen jaar waren dat er zesduizend. In december van dit jaar wordt de machinekamer al opgeknapt, het wiel van de lift gaat weer draaien en de zuigers opnieuw pompen, de lampen op het controlepaneel zullen branden en een filmscherm vertoont beelden van toen. Is een opleving van de liefde voor de mijnen in Heerlen een droom van het verleden? De toekomst zal het leren. Voor de heren is het echter wel duidelijk: “Als het er nu niet van komt, dan komt het er nooit meer van.”
Meer: Nederlands Mijnmuseum
Tekst: Irene van Wesel
Foto’s: Fred Ileck
Tags: Nederlands Mijnmuseum
Fantastisch idee. Daar zou heel Heerlen achter moeten gaan staan. In 2015 is het jaar van de Mijnen, dan zou het klaar moeten zijn.
Prachtig idee dat bovendien van realiteitszin blijk geeft; Relatief lage kosten, geen irreële verwachtingen qua bezoekersaantallen en in die combinatie geen eendagsvlieg.
De grootst uitdaging blijft om de generatie na ons de passie en bevlogenheid van dit tijdperk over te dragen. Een hele klus! Dan nog dat miljoen! Het zijn tijden van niet investeren! Jammer als de prioriteiten elders komen te liggen! Moeten we iets anders verzinnen. Ik hoop dat beide lukt!