Kinky laklaarzen die al ruim twintig jaar gedragen worden. Het uitzoeken van de nieuwste dildo’s, met extravagante opties zoals een afstandsbediening en een heuse dolfijnstimulator. Een family pack condooms met 144 exemplaren. Wat hebben deze dingen met elkaar gemeen? Ze passeren stuk voor stuk de revue in de nieuwe documentaire Ouwehoeren. Over twee Amsterdamse prostituees met maar liefst vijftig jaar werkervaring op de Wallen. Met verrassend veel kijkplezier en ontluisterende momenten. Genieten met een lach, een traan en een kleine shock.
Wat kun je verwachten van een documentaire over twee Amsterdamse prostituees van ruim in de zestig? Hoe ziet hun leven eruit? Zitten ze gedwongen achter de ramen of juist niet? De tweeling die gevolgd wordt, met de in deze context ironische naam Martine en Louise Fokkens, is in ieder geval een bijzondere verschijning. Ze praten hetzelfde, lopen hetzelfde en dansen hetzelfde. De hele film zijn ze gekleed in dezelfde outfits, variërend van bloemetjesjurken, oranjeshirts en moderne mantelpakjes. Tot in detail matchen ze met elkaar: van sjaaltjes tot sieraden. Het enige verschil is dat een van de twee steeds een mini hondje bij zich draagt die overal mee naartoe genomen wordt. Op de fiets, aan tafel (hij krijgt het avondeten meegevoerd), maar gelukkig niet in het bordeel.
Ouwehoeren is verrassend. Wat boeit is dat er een ongegeneerd kijkje genomen mag worden in de “peeskamer”, zoals Martine en Louise het zelf noemen. Iedereen doet het wel eens, een wandelingetje op de Wallen, al is het alleen al uit nieuwsgierigheid. Maar nu krijgen we de unieke kans om de persoon achter die rode lampen en gordijnen te zien. Ook zij blijken een normale werkdag te hebben, die begint met een kopje koffie en een krantje. Ze nemen de tram om naar hun werk te gaan. Ze kleden zich om en hijsen zich in uitdagende en erotische kleding. Het is een indrukwekkende garderobe. Doorschijnende jurkjes, laklaarzen, panterprints, alles wordt uit de kast gehaald. Dan kan het werk beginnen. De ringen tikken voortdurend op de ramen. De mannen worden gelokt met kreten, geluiden en teasende opmerkingen. Het gordijn gaat af en toe dicht. Daarna keren ze terug naar huis en staat het avondeten klaar. Tijdens het avondeten wordt de dag doorgenomen. Het is puur routine.
De strakke regie van Rob Schröder en Gabrielle Provaas levert een treffend verhaal. Een persoonlijke levensgeschiedenis wordt op een intieme manier geschetst. De makers wisselen stille momenten af – deze zijn het meest veelzeggend – met karakteristieke Amsterdamse accordeon- en draaiorgelmuziek. Dit zijn krachtige toevoegingen aan de gehouden diepteinterviews. Het archiefmateriaal van de twee dames, met eigen foto’s en video’s, maken het verhaal levendiger. Het is knap om zo’n duidelijk beeld te geven over hun levensstijl, de manier waarop ze aan het werk gekomen zijn en het leven in de prostitutie. Ook wordt er een pakkend accent gelegd op de interactie tussen de tweeling. Ze delen alles, doen alles samen. Aan de hand van scènes waarbij ze bijvoorbeeld samen rollebollen in de sneeuw wordt duidelijk hoe diep de relatie gaat. De gierende vrouwen, de romantische wintersfeer: er zijn geen woorden voor nodig. Dit is echte zussenliefde.
Ook de opbouw is goed. Een sterk punt aan Ouwehoeren is de balans tussen luchtige en serieuze momenten. Het eerste deel van de film laat vooral de sterke, humoristische persoonlijkheden zien en zijn er veel hilarische momenten. Zo zien we hoe het hondje overal mee naartoe gesleept wordt, proeven we de Amsterdamse sfeer en zien we hoe populair en amicaal de Fokkens zijn en worden de nieuwste seksspeeltjes uitgezocht. De gebruikte accessoires moeten natuurlijk wel actueel zijn. Wanneer het verleden in beeld komt, verandert de sfeer. Hierin wordt duidelijk dat hun leven niet altijd over rozen is gegaan. Zoals bijvoorbeeld de manier waarop de omgeving hen ziet. “Iedereen is kwaad op wat je doet en jij bent de viezerik. Als ik het over kon doen had ik het niet gedaan.” Veel mensen die langs de ramen lopen lachen hen uit of bespotten hen. Maar ze laten zich niet kennen: “Vroeger zaten hier veel meer oudere vrouwen. Nu is het anders. We laten ons niet op onze kop zitten. Ook aan vrouwen van mijn leeftijd is behoefte.”
En dat die behoefte er is, wordt zeer expliciet getoond. Meerdere malen zien we seksscènes van de Fokkens in de peeskamer. De man hapt toe, de gordijnen gaan dicht, de actie kan beginnen. De mannen zijn onherkenbaar qua gezicht, verder is alles te zien. Een SM-scène waarbij de man met een stuk hout wordt bewerkt zegt veel. Het werk lijkt bijna machinaal te zijn. Ook als de gebruikte dildo het begeeft, wordt er gevloekt, het werk wordt onderbroken, om vervolgens weer verder te gaan. Het lijkt net zo normaal te zijn als even een brood halen bij de bakker. De seksscènes hebben een toegevoegde waarde om de realiteit te laten zien, maar het heeft vooral een shockeffect. Het is een provocerend beeld, met teveel smakeloze details waar niet elke kijker op zit te wachten. Ook zonder deze beelden was de boodschap duidelijk geworden. Het is onnodig en te privé.
Al met al is Ouwehoeren een zeer geslaagd en bijzonder verhaal van twee indrukwekkende vrouwen. De kijker maakt een reis door een wondere wereld van prostitutie, overleving en dagelijkse worstelingen maar ook plezier in het leven. Het dwingt het respect af voor de keuzes die ze maken en de manier waarop ze hun leven invullen. De sympathie voor de twee groeit steeds meer en laat warme gevoelens achter bij het verlaten van de zaal. Ouwehoeren is zeer zeker de moeite waard.
Meer informatie: Lumiere.nl
Ouwehoeren (Lumiere Cinema, Maastricht 14 december 2011)
Marjolein Welling
Tags: Lumiere Cinema
