(foto: HP)
door Harry Prenger
Waar ging het fout? Pagina tien van het definitieve bidbook: “Op menselijk niveau biedt de Euregio de kans om mensen een transnationaliteit en daardoor meerdere identiteiten te laten beleven”. Is er iemand die, behalve beroepsmatig, überhaupt de moeite heeft genomen de bidbooken van Maastricht te lezen? Volgens de Volkskrant bereikten ze een “hoog abstractieniveau”. Ook de jury begreep er weinig van. Men was er niet van overtuigd dat Maastricht in staat was alle genoemde plannen te realiseren.
In de Limburgse hoofdstad is het verlies hard aangekomen. L1′s Jo Cortenraedt, het schoothondje van André Rieu, legde op twitter de schuld bij de jury. “Luik, Genk, het was een beetje vreemd voor hen”. Peter Fransman, directeur van het Sittardse museum Het Domein, schoot eveneens in een kramp. Na de bekendmaking sprak hij van een devaluatie van het begrip Culturele Hoofdstad. Cultuurwethouder Jacques Costongs: “Leeuwarden presenteerde zich lokaal, leuk en lief waarin de menselijke maat centraal staat en die doet het goed”. De menselijke maat als wanstaltig gedrocht dat buiten de muren van Maastricht moest blijven.
Maastricht keek met het doodgeknuffelde motto “verbinden” zo ver over de grenzen naar de omliggende Euregio, dat de eigen bevolking zich steeds minder voelde aangesproken. Tekenend is de leegloop direct na de bekendmaking vrijdagmiddag op het Vrijthof. Het feestje voorbij, de organisatie begon te stuiptrekken over een plan B. Waarmee overigens werd bedoeld een beperkte voortzetting van de ontwikkelde plannen. Ik verzeker u: plan B gaat er nooit komen.
Hoe verfrissend de zelfreflectie van winnaar Leeuwarden. De Friese stad wilde evengoed verbinden, maar dan met de achterban, waarbij men niet schroomde de eigen economische crisis en werkloosheid te benoemen. De jury bleek er unaniem gevoelig voor. Intussen waren in Maastricht de ambities uitgegroeid tot megalomane omvang. De afstand tussen willen en kunnen werd groter en onoverzichtelijker. Tijdens een persconferentie eind 2012 repte men zelfs van het aanpakken van de jeugdwerkloosheid binnen de Euregio. Had de jury hierom gevraagd? Wat zouden ze gedacht hebben in België en Duitsland? De kreten over wat men allemaal niet van plan was overstemden de kritische blik naar binnen.
Volgens een persbericht presenteerde Maastricht zich op het Vrijthof aan de jury met een “massaal bezochte” manifestatie. Dat massale bleek reuze mee te vallen; de meeste mensen keken vanaf hun terrasje naar de activiteiten die een hoog koninginnedaggehalte hadden. Een amateurkunstenares schilderde een portretje van André Rieu. Men ging ervan uit dat het wel goed zou komen.
Maastricht heeft de criteria van de Europese Commissie selectief bestudeerd. Van het kweken van voldoende interesse bij de eigen bewoners, een eis in het hoofdstuk City and citizens, kwam weinig terecht. Regionale organisaties naaiden culturele buurtvlaggen aan elkaar; in de stad werkzame kunstenaars die de laatste tien jaar grote exposities hadden in het Bonnefantenmuseum, zijn nooit gevraagd naar ideeën of deelname; de culturele vrijhaven Landbouwbelang werd vanaf het begin hardnekkig genegeerd. Gaandeweg werd pijnlijk merkbaar dat in Maastricht kunst en cultuur grotendeels van bovenaf blijvend is geannexeerd door de ‘sjiek en sjoen’. De menselijke maat ging kopje onder en verdronk voorgoed in de golven van de Maas.
(foto: HP)
Tags: Culturele Hoofdstad, Maastricht
Het is een hard, maar jammer genoeg heel erg waar verhaal. Toen de loze kreet “ik ook” steeds vaker opdook, de logo’s almaar groeiden, de mensen die ik in Luik sprak niets hoorden van de via naar 2018, en de vele cultuurmakers (kritiek op de column: waarom zo neerbuigend doen over de dame die dat portretje maakt van Rieu?) van Maastricht gratis en voor niets mochten opdraven in Geusselt en Vrijthof, toen dacht ik: hier gaat iets heel erg mis. En ik dacht het niet alleen, bijna iedereen in mijn omgeving dacht er zo over.
Volgens mij was ik niet neerbuigend over de dame en haar portretje, maar vond ik haar keuze om Rieu te schilderen voorspelbaar en nogal typerend voor het hele verhaal van Maastricht.
Ik vind ‘t altijd zó gemakkelijk, mensen die achteraf precies weten te benoemen wat er allemaal verkeerd is gedaan.
En lees eens even terug “.. Leeuwarden schroomde niet de eigen economische crisis en werkloosheid te benoemen..”
En daarna: ..” Maastricht repte zelfs van het aanpakken van de jeugdwerkloosheid binnen de Euregio. Had de jury hierom gevraagd?..”
Ik bedoel maar
Dat komt dan goed uit, Helen, want de zaken die in dit stuk terugkomen zijn al sinds het verschijnen van de eerste versie van het bidboek de kritiek op de plannen van Maastricht.
Dat Leeuwarden heeft gewonnen is meer dan terecht. Maastricht doet alsof de euregio een geheel is en toont vooral dat ‘t dat niet is en waarschijnlijk nooit zal worden zolang er landsgrenzen bestaan. Eindhoven profileert zich volgens de wetten van de economie waar we langzaam afstand van nemen.
De enige die echt denkt aan de toekomst is Leeuwarden. Waarvan acte en met felicitaties.
Theo, daar ben ik het helemaal mee eens. Leeuwarden verdiend gewonnen en laten wij zoals Harry terecht schrijft terug naar de menselijke maat. Ik hoop daarbij dat Zwart Goud weer meer gaat schrijven over zaken in de regio, van kleine naar grote C of K. Er zijn namelijk echt veel Leeuwardenachtige initiatieven, die moeten helaas hun stinkende best doen om een platform te krijgen. Op zich zijn ze daar niet van afhankelijk, maar het helpt wel.
Tja, wat moeten we nu eigenlijk met zo’n commentaar. Wilde je zelf wel of niet dat het Maastricht@Euregio werd. Tussen de regels door lees ik van ‘niet’.
En het misschien wat flauw, maar even waar over de positie van Heerlen en Zwart Goud in de regio Parkstad Limburg. Ik hoefde maar een paar woorden aan te passen, uit de tekst van Harry Prenger (in hoofdletters de aanpassingen: “Gaandeweg werd pijnlijk merkbaar dat in PARKSTAD LIMBURG kunst en cultuur grotendeels van bovenaf blijvend is geannexeerd door de ‘sjiek van HEERLEN’. De menselijke maat ging kopje onder en verdronk voorgoed in de golven van de GELEENBEEK.”
Zwart goud schrijf a.u.b. eens wat meer over kunst- en cultuurinitiatieven in heel Parkstad, en daarbinnen (ook in Heerlen) van kleine C naar grote C. Daarmee heeft Leeuwarden gewonnen. Bij het verspreiden van deze gedachte kan Zwart Goud helpen, maar dan moet er wel over geschreven worden.
Leeuwaden Proficiat, Maastricht: tijd voor zelfreflectie.
Ook zonder MCH2018 kunnen we Euregionaal zijn en acteren.
Één can mijn stokpaardjes is dat er bij de RWTH in Aken vele patenten op de plank liggen terwijl we hier business opleidingen hebben zonder businesscases…..
Ik bedoel maar: think Euregionaal, act Euregionaal.
Geen woorden of abstractie maar gewoon doen!!!!
Guido Wevers en zijn kompanen (chapeau voor alle passie en werk!) hebben naar mijn gevoel gepoogd om het Brusselse administratieve construct van de Euregio’s een dimensie van levende inhoud te geven en dat over het voetlicht te brengen. Misschien een te groot of wellicht ijdel streven, maar wel een ambitie die past in het Europese denken en de Europese praktijk van het slechten van landsgrenzen. Misschien vervat in te elitaire taal, wie weet? Of in te hoogdravende projecten? Ik had de indruk dat de portefeuille gelijkmatig verschillende bevolkingslagen aanboorde of representeerde. Misschien niet iedereen, maar toch. En natuurlijk blijven er dingen onderbelicht of zelfs niet eens aangeraakt in een regio die zovele malen groter en complexer is dan die van de (voormalige) concurrenten. Daar zat natuurlijk van in het begin de Achilleshiel. Wellicht had de titel kunnen helpen om aan te tonen dat Achilles in de Euregio toch onsterfelijk zou blijken.
Onsterfelijk zijn in elk geval voor Friesland de mensen achter de noordelijke bid. En in mijn beleving is terecht dat zij de titel gaan voeren. Want wie de criteria kent, weet dat het Brussel vooral te doen is om de vliegwielfunctie van het instrument Culturele Hoofdstad. Guido refereerde er vaak aan, maar ons antwoord schoot kennelijk te kort. Friesland heeft het keihard nodig. Harder dan de Euregio Maas-Rijn. Jammer genoeg.
De uitdaging ligt nu eens te meer bij ons om aan te tonen dat we die titel hadden verdiend. En vooral bij alle criticasters -waarvan er vele zijn, weet ik als geboren en getogen Maastrichtenaar- die nu maar eens moeten laten zien wat deze stad volgens hen vermag!
Beste allen,
Wellicht is het handig dat de “stad Maastricht” zich eens goed achter de oren krabt en inziet dat de weg die enkele jaren geleden is ingeslagen niet de juiste is, teruglopende bezoekersaantallen, terugvallende kwaliteit van bezoekers en een nogal ‘narrowminded’ beleid omtrent nieuwe trends, bestemmingsplannen uit het jaar 1800 en de drang zich te profileren als grootstad (iets meer dan 140.000 inwoners !) is niet waar de mensen op zit te wachten. Wij als ondernemers in Maastricht voelen dit al heel lang aankomen en hebben al meermaals aangedrongen op een andere frisse kijk.
De bezoekers, of beter gezegd het uitblijven daarvan zijn het absolute bewijs hiervan, de klant heeft altijd gelijk zegt men en nu blijkt uit hierbovenstaande nog maar eens dat het anders mag (moet!).
Wie staat op en durft de ingeslagen weg in een andere richting te duwen ? Wij juichen zulks initiatief in ieder geval toe.
M. Merkelbach, Stylesuite Maastricht.
Natuurlijk noopt deze nederlaag (re: Costongs op 6/9/13) tot nadenken, wat is daar mis mee? Erg eens met Theo Ploeg: een van de problemen is steeds geweest dat die Euregio als een soort ‘ready made’ ding werd gepresenteerd in plaats van als een probleem, as in: een uitdaging. Het complete beeld van Culturen als klaarliggende en botsende en schurende dingen (zie de nare ZuidLimburg promotie met zijn nadruk op Germaanse [sic] en Latijnse cultuur) in plaats van als veranderlijk, te maken, te bevechten etc, is nooit overboord gezet. Nu viel de Euregio uiteen onder de handen van de door mannen in grijze pakken met stropdassen rondgeleide jury.