“Dat is oneerlijk! Je zingt de teksten voor!”, schreeuwt Paul de Leeuw terwijl hij verongelijkt in de camera kijkt. Naast hem zit Dennie Christian. Mét triomfantelijke grijns op z’n gezicht. Het leek gisteravond een normale Paul de Leeuw-show te worden. Eerst de gast aan tafel paaien en dan genadeloos afmaken. Dat liep even anders. “Niemand kent jou”, sneerde De Leeuw. Prompt zette Christaan ‘We zijn twee vrienden’ in. Het publiek zong uit volle borst mee. “Een hitje, meer niet”, probeerde De Leeuw. En ja, daar zong de zaal ‘Rosamunde’ mee. En nog een liedje, en nog een, en…. Daarna vond De Leeuw het welletjes. Hij had verloren.
De Duitse zanger Christian – die eigenlijk Bernhard Althoff heet – heeft zijn succesvolle carrière te danken aan het Schlagerfestival in Kerkrade. In 1974 mocht de destijds achttienjarige zanger zijn ‘Rosamunda’ zingen. Hij brak er mee door bij het grote publiek. Na de dood van Harry Thomas – de oprichter van het Schlagerfestival – op 46-jarige leeftijd nam Christian de organisatie van het festival over. Na wisselend succes verhuisde het festival naar Zuidbroek in Groningen en stierf uiteindelijk een stille dood. Eeuwig zonde, want Thomas wist het festival tot hèt toonaangevende schlagerfestival te maken in Nederland én Duitsland.
Sinds vorig jaar is het Schlagerfestival in Kerkrade terug. De tweede editie, die tweede Paasdag plaatsvindt, is zo goed als uitverkocht én wordt later op tv uitgezonden door omroep Max. En dat is goed want schlagers verdienen aandacht. Schlagers – letterlijk: hits – zijn van oorsprong Duitse arbeidersmuziek avant la lettre. In de negentiende eeuw ontstond het genre toen opera’s en operettes – bestemd voor de culturele elite – van een toegankelijk jasje werden voorzien en zo werden gespeeld in arbeiderscafés. De schlager als reproductie van het hogere cultuurgoed, zeg maar. Socioloog Theodor W. Adorno hoorde in de schlager vooral propaganda. Ze bracht immers gemeenschapszin en bevestigde de arbeidersklasse in de rol die ze toebedeeld had gekregen.
Kortom, schlagers zijn de eerste popmuziek. Pas na de tweede wereldoorlog komt de schlager zoals we ‘m nu kennen op. De bloeitijd is kort. Jaren vijftig, zestig, staartje jaren zeventig. Door de opkomst van die andere popmuziek uit Engeland en de Verenigde Staten verliest de schlager snel aan betekenis. Dat de schlager niet weg is, bewijst de wederopstanding van het Schlagerfestival in Kerkrade. Maar er is meer. Al vanaf de jaren twintig zijn er twee soorten schlagers te onderscheiden: de gewone liedjes en de (maatschappij)kritische. Die gewone klinken anno nu gewoon als popliedjes. ‘Siebsehn Jahr, blondes Haar’ van Udo Jürgens bijvoorbeeld.
De écht goede schlager – die kritische dus – zeurt een beetje. Is vrolijk, maar voelt niet goed. Een voorbeeld? ‘Du’ van Peter Maffay. Een nummer dat pijn doet, gaat over de angst de ander te verliezen, over de angst zichzelf te verliezen. Kom daar maar eens om bij Lady Gaga. In Duitsland hebben schlagers zich succesvol gemuteerd met popmuziek. In de dancescene zijn flirts met schlagers schering en inslag. Sascha Funke, Jürgen Paape en Justus Köhncke putten zonder schaamte uit het genre (ach, eigenlijk maakt Pet Shop Boys ook gewoon schlagers). Maar het beste voorbeeld is Keulenaar Peter Licht. Een intellectuele schlagerzanger voor de, eh, elite. En zo hebben schlagers in zo’n honderd jaar tijd óók de harten van de elite veroverd.
Die schlagers voor hoogopgeleiden zijn komende maandag niet te horen in de Rodahal te Kerkrade. Maar wie goed luistert, hoort er wel degelijk verborgen maatschappijkritiek. Niet dat dat hoeft. Daar is de muziek zelf al interessant genoeg voor.
Het Schlagerfestival Kerkrade 2011 vindt maandag 25 april plaats in de Rodahal te Kerkrade. Meer informatie is te vinden op www.schlagerfestivalkerkrade.nl.
Vorig jaar ging het er zo aan toe:
En de beste popschlager ooit:
Theo Ploeg
Tags: Dennie Christian, Kerkrade, Rodahal, Schlagerfestival, schlagers
Het eerste schlagerfestival, in een tent in Geulle, heb ik meegemaakt! Super was dat destijds. De zangers/zangeressen die ik kon van de plaatjes en tv in het ‘ echt ‘ zien. Daarna ben ik verschillende keren naar het schlagerfestival in de Rodahal geweest. Altijd weer leuk!
Daarna heb ik de schlagers even aan de kant gezet. Luisterde meer naar Engels-talige muziek. Tegenwoordig is de schlager weer terug.
Reinhard Mey is een van mijn favorieten. Vooral door zijn protestsongs over dierenleed.
Misschien volgend jaar samen erheen, Theo?