door Marjolein Welling

Een adellijke vlucht uit de dagelijkse realiteit met Toneelgroep Maastricht. Kannibalisme, slapen met lijken, seks met priesters: het kan allemaal in Toneelgroep Maastrichts nieuwste voorstelling Decamerone. Idyllische taferelen in een sprookjesachtige omgeving maken het plaatje compleet.

Sterk aan Toneelgroep Maastricht is dat zij locaties optimaal weten te benutten. Pareltjes worden ontdekt, die anders onopgemerkt blijven. Zo mochten we drie jaar geleden ENCI Maastricht op een creatieve wijze ontdekken in Diplodocus Deks, deze keer staat het Sibberhuuske in het pittoresk dorpje Sibbe in de spotlights. Bij aankomst geven rozentuinen, mergelmuren en een brede oprijlaan een koninklijk gevoel. Een unieke locatie.

Bijzonder is dat de voorstelling is aangepast aan zijn omgeving en niet andersom, zoals in de meeste toneelstukken. Vier verhalen worden voorgeschoteld in drie uur. Bezoekers worden meegenomen naar een grote binnenplaats, kleine kamertjes en een eetzaal. Niet alleen de locatie komt hierdoor volledig tot zijn recht, ook de voorstelling wordt gevarieerd. Kijkers blijven geboeid, doordat zij steeds veranderen van ruimte, sfeer en omvang: bij twee verhalen is er een driesplitsing van het publiek, die elk naar andere ruimtes worden gebracht. Ook acteurs worden hierdoor uitgedaagd. Van overarticulatie tot groot volume in de binnenplaats naar zacht, intiem spel in de kleinere ruimtes. Acteerkwaliteiten komen hierdoor goed tot hun recht. Tempo, focus en concentratie blijft op gelijk niveau. Erg knap.

Naast uitdaging in speelstijl, zijn er ook vele acteurs met dubbelrollen. Toneelgroep Maastricht werkt hier vaker mee. Dat is nooit storend geweest. Mieneke Bakker wisselt zelfs van rol in twee stukken op hetzelfde moment. Dan speelt ze in een klein kamertje, om vervolgens snel door te hollen -in nieuw kostuum- naar de eetzaal. Grote verrassing en een genot om naar te kijken is Jessie Wilms. Ze kan met afstand de rising star van Toneelgroep Maastricht genoemd worden. Overtuigend spel, zelfs zo sterk dat menigeen een traantje wegpinkt bij haar rol in het verhaal Het Lijk. In totale stilte is het publiek aan haar lippen gekluisterd. Ze schreeuwt, dans, huilt en lacht. Kijkers doen massaal met haar mee.

Vernieuwend in verhaalopbouw zijn onverwachte twists in de verhalen. Van romantisch drama naar klucht, van absurdistische driehoeksverhouding naar thriller/horror-stijl. Alles kan, alles mag. Hans van Leipsig zet uitermate sterk de verkniptheid van zijn karakter neer in het verhaal Het Hart. Details als een ijzige blik, snelle mimiek en een onwaarschijnlijke kalmte in zijn rol, roepen een voortdurende spanning op bij de kijker. Ondanks extreme activiteiten doet hij alsof het volkomen normaal is wat hij zegt en doet. Vanaf het begin zit er een dubbelheid in zijn gedrag (amicaal en raar tegelijk), die hij zeer overtuigend speelt. Dit alles houdt de aandacht van de kijker vast, iets waar regisseur Arie de Mol überhaupt altijd goed in slaagt.

Andere creatieve pogingen zijn het spelen op publiek. Kijkers worden onderdeel van het stuk, waarbij zij aangekeken en toegesproken worden door spelers. Doorbreken van deze derde wand is een risicovolle onderneming. Soms kan het prettig zijn, wanneer de kijker zich meer betrokken voelt bij het verhaal. Soms verdwijnt de concentratie uit het verhaal, de personages en de sfeer van het stuk. In Decamerone verschilt dit, afhankelijk van de locatie: in de grote binnenplaats is het niet storend omdat er een grote afstand is tussen publiek en spelers. Beperkend is het in de kleine kamertjes. Intimiteit en bijna een voyeuristische sfeer van de scènes verdwijnen daardoor.

Verrassend en sterk, een niet veel voorkomende speelstijl: spelers stappen uit hun eigen rol en worden verhalenverteller. Prachtig detail is dat zij zowel de emoties van hun personage vasthouden en tegelijkertijd in derde persoon over zichzelf vertellen. Deze dubbelheid is krachtig gespeeld door de acteurs, die een juiste balans kunnen houden tussen emotie en verhaallijn. Daarom is het jammer dat Decamerone niet nationaal gespeeld kan worden, zoals het succesvolle eerdere werk Timon van Athene dit wel kon. Doordat het stuk locatiegebonden is, zal het enkel beperkt blijven tot Sibbe. Dit maakt het stuk des te meer bijzonder om bij te zijn. Het wachten is dus op een reprise.

Tamelijk riskant in de voorstelling is de knipoog naar de katholieke kerk. Heilig in vooral Zuid-Limburg, extreem actueel door alle misbruikverhalen, gaat het net te ver om seks te hebben met een priester op het podium. Gevoelige thematiek als deze is mogelijk pijnlijk voor kijkers om te zien. Hilarische taferelen en het sublieme samenspel van Hans van Leipsig en Mieneke Bakker maken echter veel goed. Andere controversiële thema’s, zoals kannibalisme en slapen naast iemand die al overleden is, kunnen dan weer wel. Apart is het zeker, maar door het absurdisme en romanticisme (“kun je doodgaan van verdriet?”) niet storend. Helaas is het stuk tot en met de laatste voorstelling uitverkocht, maar het is honderd procent de moeite waard om te bekijken. Al is het alleen maar om even weg te zijn uit de dagelijkse sleur.

Meer: toneelgroep maastricht decamerone

Decamerone (Sibbe, tot 29 juni 2013)

Tags: Decamerone, Sibbe, Toneelgroep Maastricht

This entry was posted on Tuesday, June 25th, 2013 at 20:02 and is filed under dans & theater. You can follow any comments to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a comment, or trackback from your own site.