Hij is alomtegenwoordig, maar hij is vooral overal en nergens: Frans Timmermans, Limburgs boegbeeld van de PvdA, de partij die het zo zwaar te verduren heeft en aan alle kanten wordt bekritiseerd. En nòg heeft Timmermans niks in de gaten.

Dat de PvdA wordt verweten niet meer de partij van de arbeiders te zijn is bekend. Dat de laatdunkende houding van de PvdA jegens de eigen achterban niet iets van de laatste jaren is, of sinds Pim Fortuyn er gewag van maakte, blijkt uit een persoonlijk getint verhaal van Timmermans, waarin hij begint over zijn opa en oma, die zich miskend voelden door diezelfde PvdA. Toen al, we spreken over de jaren zeventig.

Ondanks dat Timmermans zijn ‘persoonlijk relaas’ richt tot schrijver-essayist Joost Zwagerman, gaat hij goeddeels voorbij aan diens kritiek op het dedain van links voor de PVV stemmer. Opeens lezen we de zin ‘Maar het is niet fair tegenover die PvdA en andere linkse politici die vandaag met name in het lokaal bestuur verantwoordelijkheid dragen te doen alsof zij zich nog net zo gedragen’. Met ‘net zo gedragen’ doelt Timmermans op de PvdA die met haar paternalistische houding in de jaren zeventig mensen als zijn opa in de kou liet staan. Timmermans vindt dat we de mentaliteit van toen de huidige PvdA politici niet moeten nadragen.

Bedoelt Timmermans niet gewoon dat hij de huidige kritiek op zijn partij en dus ook op hemzelf langzamerhand spuugzat is? Ter verdediging PvdA politici aanprijzen is alsof je een baksteen goed vindt omdat het een baksteen is. Dat PvdA politici hun werk goed doen is wel het minste wat je mag verwachten. Timmermans’ schouderklopjes aan het adres van zijn partijgenoten zijn misplaatst en dienen slechts het doorzichtige rookgordijn.

De reden dat Timmermans de levensgeschiedenis van zijn opa en oma opvoert is politieke tactiek. Hier spreekt de paniekzaaier die maar al te graag wil laten zien dat ook hij, de PvdA politicus, is opgegroeid als gewone volksjongen, om aldus blijk te geven van zijn band met de gewone man in de achterstandswijk. Je kunt je overigens afvragen of het van fatsoen getuigt dat je de sores van je familieleden gebruikt om stelling te nemen in een maatschappelijk zwaarbeladen polemiek.

Met zijn rare, omkiepende betoog betoont Timmermans zich een wolf in schaapskleren. Hij wil bovenal niet worden aangezien van wat hij in feite vertegenwoordigt: de zakelijke, kille tak van de PvdA, waartoe ook Wouter Bos behoort; een stroming die inmiddels mijlenver is verwijderd van de achterban die, zoals Zwagerman en een NIPO-onderzoek aangeven, uit onvrede over de omslag van de PvdA, en masse op de PVV heeft gestemd.

En dat zijn, zoals inmiddels eveneens bekend, geen islamofoben en anti-Marokkanen, maar ontevredenen, mensen waar niet naar werd en wordt geluisterd, mensen als opa en oma Timmermans (die door hun kleinzoon met terugwerkende een trap na krijgen). Grote kans dat zijn grootouders als ze nog leefden op de PVV zouden stemmen.

Tot slot schrijft Timmermans dat we moeten leren van de fouten uit het verleden. Is dat alles? Heeft hij als ervaren politicus niet meer te melden dan de oproep dat we moeten leren van de fouten uit het verleden? Hoe zit het met de fouten die de PvdA de laatste jaren maakte en eigenlijk nog steeds aan het maken is, met dank aan de overijverige inzet van diezelfde Timmermans.

Leren van de fouten uit het verleden is een wassen neus, de ‘oplossing’ van iemand die volledig vervreemd is geraakt van de realiteit, van de gewone man in de achterstandswijk, ja eigenlijk vervreemd is geraakt van zijn eigen herkomst.

Harry Prenger