Heerlen, 2010. Zicht vanuit filmhuis De Spiegel in Schunck (foto: Harry Prenger)
Bezuinigingen op kunst op komst. Altijd hetzelfde liedje. Als door een bij gestoken wordt de bezuinigingspijn van de daken geschreeuwd door directeuren van culturele instellingen, conservatoren, kunstpausen. De haastige klim op de barricaden om het eigen bastion te beschermen tegen ingrijpende maatregelen is bijna voorspelbaar. In de jaren tachtig werd door de regering Lubbers fors gesneden in kunstvoorzieningen en subsidies. De protesten van toen vertonen opvallende gelijkenis met de reacties van nu. Dezelfde soort bezwaren, dezelfde retoriek, dezelfde elite. Het enige verschil is dat nu ook wethouders van cultuur in opstand komen tegen de ‘kaalslag’ van de culturele vernieuwing, die ze in sommige gevallen zelf hebben meehelpen opbouwen. Maar de wethouder is en blijft politicus. Iemand met een verborgen agenda. En de kunstenaar? Hij ploetert stug door in zijn atelier.
“Onherstelbare schade” luidt een brandbrief van de cultuurwethouders van de grote steden. Dirigent Bernard Haitink spreekt van een “flagrante schanddaad” bij de constatering van het mogelijk verdwijnen van een aantal omroeporkesten. Vraagje tussendoor: wat moeten de publieke omroepen eigenlijk met al die orkesten? Zo kun je bij het eveneens bedreigde Metropole Orkest, het speeltje van de Amsterdamse grachtengordel, je afvragen wat nou precies de intrinsieke meerwaarde is van de samenwerkingen met popmuzikanten als Antony, Michael Bolton of Moke. Het zijn niet meer dan verwoede maar nauwelijks beklijvende pogingen de naamsbekendheid te vergroten door aansluiting te zoeken met de popwereld.
Ook Heerlen en Parkstad zijn in rep en roer. De Heerlense SP maakt in een nota de balans op van de Culturele Lente van de stad. Met een helder en verstandig betoog stellen de raadsleden dat er op korte termijn zaken moeten veranderen om, zoals ze zelf aangeven, van de Heerlense Culturele Lente een Culturele Zomer te maken. Helaas bevat de nota weinig nieuwe inzichten. Een van de conclusies, het ontstaan van eilandjesvorming bij de diverse culturele instellingen, is al jaren een publiek geheim. Verder wordt in de nota nogmaals het belang benadrukt van het ‘neerhalen van de bestaande schotten’.
Ik ben bang dat het hier voorlopig bij zal blijven: mooie woorden, goede bedoelingen, de schone schijn. Nu de bezuinigingen in aantocht zijn en Schunckdirecteur Stijn Huijts de gelegenheid neemt met name zichzelf op de borst te kloppen in een interview met het Limburgs Dagblad (16 oktober 2010), moet worden gevreesd dat van het reduceren van ‘de verenigde keizerrijkjes’ weinig terecht gaat komen. Met zelfbevlekking en het uitdelen van klopjes op de eigen schouder is men in het Heerlense toch al uiterst bedreven. Rocco Malherbe en Fiedel van der Hijden, respectievelijk directeur en programmeur van zomerfestival Cultura Nova, complimenteren elkaar en elkaars werkzaamheden in diezelfde krant. Zelden een interview gelezen waarin twee ijdeltuiten zo’n schaamteloos gebrek aan zelfkritiek aan de dag leggen.
Dan diegenen waar het werkelijk om draait; de kunstenaars. Ongeacht de mate van bezuinigingen zorgen zij er heus wel voor dat kunst altijd weer komt bovendrijven. Veel kunstenaars laten zich immers weinig gelegen liggen aan het graaien uit de subsidiepot. Van culturele instellingen wordt een nieuwe uitdaging en vindingrijkheid gevraagd om met beperkte middelen toch die spraakmakende tentoonstelling te organiseren. In Heerlen is men niet anders gewend dan beperkte middelen. Laten we ons dus opmaken voor een langdurige culturele herfst.
Meer info: SP Nota In Heerlen Is Veel Mogelijk
Interview Cultura Nova
Harry Prenger
Tags: bezuinigingen, cultuur, Heerlen, kunst