Nee, roze is het niet, kasteel Terworm. En er staan ook geen vier prinsessen met hun prins op het witte paard voor de ingang om je welkom te heten. Daarvoor moet je in Parijs zijn. Al scheelde het niet veel, of EuroDisney had hier gelegen. Het stond zelfs op de eerste plaats van de shortlist voor mogelijke vestigingen. Een breed gesteunde protestmars van Heerlense bewoners maakte in 1983 echter een einde aan de plannen voor een pretpark op landgoed Terworm. Behoud van natuur en cultuur was voor Heerlenaren destijds belangrijker. Dat het een poging was de werkgelegenheid te redden na de sluiting van de mijnen was toentertijd aan dovemansoren besteed. Vandaag zou men daar misschien anders over denken.
Wie vanuit centrum Heerlen het wandelpad richting kasteel Terworm op loopt, lijkt zich door een onzichtbare sluis te verplaatsen. Als Alice in Wonderland die door een klein konijnenhol een andere wereld in valt. Van winkelcentrum ’t Loon richting autoweg en onder het bruggetje door ligt daar zomaar ineens een stukje ongerepte natuur. De krekels tsjirpen in het gras tussen de wilde bloemen, en leiden je door weiden en stukjes bos naar het kasteel. Geen kruimels van Hans en Grietje om je de weg te wijzen, maar een grote kaart waarop je een route door het landgoed kunt kiezen. Kijk tijdens het wandelen niet te vaak naar links want daar ligt bedrijventerrein Coriopolis, dat je als het ware terugtrekt, de stad in. Een paar kilometer verderop, dieper het tweehonderd hectare tellende landgoed in, lost dit probleem zich overigens vanzelf op door de mooie begroeiing. Het kasteel is goed ingepakt door moeder natuur, alsof het verstop ligt in een gigantisch sprookjesbos.
Landgoed Terworm is op een gewone doordeweekse avond voorzien van enkele wandelaars, een handjevol fietsers en een groepje van de natuur genietende ouderen. Een ruïne in de buurt van het kasteel baadt in het zonlicht en vormt een speeltuin voor een drietal jongeren, welke vanaf de muur steentjes in de sloot gooien. Stel je voor, de ruïne die ooit kasteel Eykholt was, doet dienst als je hangplek. Voor eeuwig en altijd waren zij daar gelukkig, tenminste zo lang hun jeugd duurt. Wanneer je deze plek passeert, langs het woonhuis van de Eykendermolen, zorg er dan voor dat je de rechterkant negeert, en houd desnoods even je neus dicht. De rioolzuiveringsinstallatie van het waterschap die hier is gehuisvest, grossiert namelijk niet alleen in lelijkheid, maar ook in stank. Het zou je zomaar uit die mooie droom rukken.
Terworm is een kasteel uit de veertiende eeuw, welke voorzien is van Franse tuin. De in ere herstelde hof is afgebakend met een lange muur vol fruitleibomen en geometrisch recht geknipte buxus. Beheerst en planmatig oogt het stukje land, zoals het een echte kasteeltuin betaamt. Het gebied is afgezet met grindpaadjes en kleine heggetjes, die de tuin onderverdelen in vier grote driehoeken met lavendel en rozen. Deze komen uit op een prachtige, plonzende fontein. Op een bankje naast die fontein zit een oud vrouwtje aandachtig te kijken naar het tafereel. Het beeld houdt haar tasje vast alsof ze elk moment weer op kan staan. Je ziet direct dat ze lid is van de club: ‘Vrouwen laten Heerlen glimlachen’. Het beeld siert de tuin en geeft hem iets minder statisch, iets herkenbaars. Het nodigt uit tot zitten op een van de vier bankjes. Te wachten tot de tijd verstrijkt bij die plonzende fontein. Begeleid door het geluid van een orkest fluitende vogels.
Het kasteel zelf is klein, maar heeft verder alles wat je ervan mag verwachten. Een gracht en een brug, waar mensen gezellig op zitten te eten. Het is immers niet nodig om er met een stel witte paarden op te paraderen. Op het binnenplein zijn de oude bijgebouwen aan elkaar verbonden door staal en glas, zodat duidelijk te zien is welke elementen nieuw zijn. De bescheiden fontein op het binnenplein geeft het kasteel iets groots, hij laat de voorgevel van het gebouw letterlijk groter lijken. De romantische uitstraling maakt kasteel Terworm inderdaad een mooie kandidaat als prinsessenkasteel. Je kunt hier wel zien wat Disney er in zag.
Langs de bosrand bevindt zich een Orangerie en in een uithoek van de tuin vinden we een olifantje. Het is een echte Heerlense ‘Van der Valk olifant’. Zijn blauwige kleur doet me denken aan Dombo het vliegende olifantje, met de grote zwarte vogels uit de tekenfilm op zijn rug. Maar het zijn natuurlijk Van der Valk vogels en de oren van Dombo stellen nogal teleur in grootte. De gouden hartjes zijn gestrooid door een roze prinses. Iets dat meer Disney uitstraalt zul je bij kasteel Terworm niet vinden. En misschien is dat maar goed ook…
Tekst: Irene van Wesel
Foto’s: Ziggy Beckers
Tags: Disneyland, Eykendermolen, Heerlen, Kasteel Terworm, Terworm
Als ik gelovig was zou ik god op m’n blote knieën danken dat Heerlenaren destijds protesteerden. Terworm is als gebied absoluut goud waard.