Museumplein Limburg en Cube Design: grote ambitie, te weinig actie

footer-sites-museumplein-bg

door Theo Ploeg

Vandaag opent Cube Design Museum in Kerkrade haar deuren voor publiek. De borstklopperij vooraf zorgt voor hooggespannen verwachtingen. Die worden nog niet ingelost, maar het museum heeft potentie.

“Hoe kunnen we met z’n allen deze aarde een nog betere plek om te leven maken?”, vat directeur Hans Gubbels de missie van de drie musea aan het kersverse museumplein in Kerkrade samen. Sinds vandaag telt de locatie drie musea: Cube, Columbus en Continium. Samen Museumplein Limburg. Een unieke plek. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. De drie instellingen zijn geen musea in de klassieke 19e-eeuwse zin van het woord, maar blazen het oude Griekse woord mouseion, waarvan museum is afgeleid, nieuw leven in.

Aan het museumplein wordt samen, met de bezoekers, gewerkt aan het beter maken van de wereld. Grote woorden. Een verfrissende visie ook. De wereld verandert momenteel zo snel dat enkel van de zijlijn toekijken en tonen, de taak van het 19e-eeuwse museum, geen soelaas meer biedt. Tijdens de besloten opening afgelopen vrijdag staken onder andere Arnoud Odding (directeur Rijksmuseum Twente), Michiel Buchel (directeur van Nemo in Amsterdam) en Vito Orazhem (operationeel directeur van het Red Dot Design Zentrum in Nordrhein Westfalen) veren in de reet van het nieuwe concept. Terecht. Het idee achter en de potentie van het kersverse museumplein is prachtig en groot.

In zijn openingstoespraak haalt Gubbels het moment bij dat we voor het eerst de aarde zagen. Een moment dat in de sociologie vaak aangehaald wordt als de geboorte van de duurzaamheid-beweging. Wie de aarde van een afstand bekijkt beseft dat zoveel schoonheid moet worden beschermd, betoogt Gubbels. Werk aan de winkel dus, want goed staat de wereld – geteisterd door economische crisissen, groeiende ongelijkheid en oorlogen – er momenteel niet voor.

overview-effect

Gubbels geeft het voorbeeld van het wereldvoedsel-probleem: er is genoeg voedsel om iedereen te voeden, maar de productie en verdeling ervan loopt niet naar behoren. Goed voorbeeld en helemaal waar. Wie straks in Columbus letterlijk op de aarde neerkijkt, kan niet meer terug en zal anders en duurzamer met onze wereld omgaan, kijkt Gubbels vast vooruit op de stille revolutie die er in Kerkrade gaande is. Dat pakt tijdens die besloten opening vrijdag toch iets anders uit. Er is een vreemde discrepantie tussen theoretiseren en gewoon doen.

Voor Columbus maakte het Amsterdamse Tungsten twee bijzondere filmproducties voor een uniek theater: de bezoeker kijkt als het ware neer op het grote, ronde scherm. EARTH, een film over onze aarde, bevat 50 beelden per seconde in vergelijking tot de gangbare 25. Na afloop van de eerste vertoning, betoogt filosoof Govert Derix met hart en ziel dat er na een bezoek aan Columbus geen andere conclusie rest dan zorgzaam om te gaan met de aarde en haar bewoners. Even later staan de zeshonderd gasten zich tegoed te doen aan een rijk aanbod aan lekkernijen die voornamelijk bestaan uit vlees en vis.

De voedingsmiddelen die juist zo belastend zijn voor het milieu en zo’n zware wissel leggen op het wereldvoedsel-probleem. Enkel in de Insect Skybar kan er wereldvriendelijker worden gegeten. Vegetarisch en veganistisch voedsel – nog steeds het vriendelijkst voor de aarde – is er niet of nauwelijks. Dat is vreemd. Wie grote woorden in de mond durft ten nemen, dient daar ook consequenties aan te verbinden. Goed doen is iets anders dan de schone schijn ophouden.

kerk_0

Natuurlijk, beginnersfoutjes kunnen voorkomen. Nog zo een: Cube Design Museum benoemt zichzelf tot ‘het eerste museum van Nederland, volledig gewijd aan design’. Dat is het echter niet. Het Graphic Design Museum dat in de jaren negentig haar deuren opende in Breda is dat wel. MOTI – Museum Of The Image – is de huidige naam en de verschuiving naar beeldcultuur doet niets af aan het feit dat het museum nog steeds focust op design en de impact die ontwerpen heeft op de maatschappij. De afgelopen week sloeg MOTI haar tenten op tijdens de Dutch Design Week in Eindhoven om het debat over de rol van design te voeren.

Met zulke grote woorden begeeft Cube zich dus op glad ijs. En dat is helemaal niet nodig. Ook zonder toont het museum potentie. Het gebouw is een lust voor het oog. Designing The World, een van de twee tentoonstellingen, is een prachtige samenwerking tussen zes internationaal gerenommeerde designmusea, waarin voorbeelden van vernieuwend en betekenisvol ontwerpen voor de wereld centraal staat. De andere expositie – Design Identities – toont Duits en Nederlands design dat ooit de Red Dot Design Award won. Een eveneens fraaie tentoonstelling die smaakt naar meer en nieuwsgierig maakt naar het toekomstige beleid van de Cube-curatoren.

shutterstock_121961872

Cube is, zoals eerder reeds aangestipt, geen museum in de 19e-eeuwse zin van het woord. Etages twee tot en met vier zijn er om de interactie met de buitenwereld aan te gaan. Ze zijn ingedeeld volgens de principes van design thinking, een manier om te komen tot betekenisvolle (her)ontwerpen. Met namen als ASK, IMAGINE en CREATE vervullen de etages een specifieke rol als expositie en laboratoriumruimte. Bezoekers, studenten en ontwerpers kunnen er met elkaar aan de slag. Er wordt intensief samengewerkt met het hoger onderwijs uit de regio, onder andere met de Maastricht Academy of Media Design & Technology waar studenten worden opgeleid tot betekenisvolle ontwerpers voor menselijke behoeften.

Essentieel voor de ambities van Cube: niet enkel een klassiek museum zijn, maar midden in de samenleving staan, meedenkend met de buitenwereld en werken aan een betere wereld door middel van onderwerpen. Op de etages ontbreekt nog de uitleg van die manier van ontwerpen. Ook voor nieuwe design-methoden – zoals speculative design, intervention design en conditional design – is nog geen aandacht. Dat zal een kwestie van tijd zijn. De ambitie is er, het gebouw is er, de eerste mooie exposities zijn er. Kortom, met de ambitie zit het goed. Nu is het tijd om die ambitie en grote woorden te vertalen in actie.

Cube, Columbus en Continium zijn vanaf 25 oktober geopend voor publiek.

cubedesignmuseum

museumpleinlimburg

Tags: , , ,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *