FashionClash 2015: de kleding maakt de mens

ZS8O6574

(foto: Roel Janssen)

door Hanneke van Dongen / foto’s: Hanneke van Dongen en Roel Janssen 

De catalogus liegt er niet om. Mooi uitgevoerd en gericht op een internationaal publiek, sluit het voorwoord af met de woorden: ‘We invite you to jubilate, reflect and broaden your horizon using the ‘clash’ of cultures, visions and thoughts we will give to you’.

Op de parkeerplaats verruilt een mooi jong meisje voor ze uit de auto stapt haar comfortabele sneakers voor torenhoge hakken. Want je horizon verbreden, dat kan natuurlijk niet op simpele gympen. De muzikale omlijsting van dit tafereeltje wordt gevormd door Julio Iglesias en André Hazes, die luid uit buitenspeakers galmen. Hoort dit bij het thema van dit jaar, gender?

Dat thema knarst een beetje: is de modewereld niet al decennia lang bezig met individualiteit en expressie daarvan? Waarom ineens terug naar een afgebakend ‘hip’ thema, dat dan ook nog redelijk vernauwd wordt door het te reduceren tot louter het opheffen van de (uiterlijke) verschillen tussen man en vrouw?

IMG_0949

(foto: Hanneke van Dongen)

In de markthoek, waar ontwerpers van kleding en accessoires hun werk presenteren, is het thema niet altijd even duidelijk aanwezig. Uitzondering hier op is het kledingmerk One Wolf. De sympathieke ontwerpers vertellen mij desgevraagd dat de wolf -anders dan de hond- staat voor een dier dat wel samenwerkt in een roedel als dat nodig is, maar in principe een autonoom, solitair dier is. Deze gedachte heeft One Wolf vertaald naar hun kleding: een sobere, bijna uniforme, schouderophalende eenvoud van de ontwerpen, waar bij betere beschouwing wel degelijk subtiele eigenheid in zit. Hier is gender zoals uitgelegd door FashionClash simpelweg geen issue meer.

ZS8O6754

(foto: Roel Janssen)

In de gratis toegankelijke expositie is duidelijk gezocht naar gender-gerelateerd werk. Jammer is dat veel werk blijft steken in het benadrukken van de verschillen, door vrouwelijke dan wel mannelijke stereotiepen van plaats te laten verwisselen. Een tekening van een man met baard, in jarretelles waar zijn geslachtsdelen onderuit piepen, een man met rollers in het haar. Technisch prima uitgevoerd werk maar niet erg verrassend. Het gebruik van clichés lijkt de verschillen tussen ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ eerder te benadrukken dan op te heffen.

IMG_0979

(foto: Hanneke van Dongen)

Niet te missen is het meterslange gobelin-achtige fluwelen doek dat een zijwand van de tentoonstelling markeert. Het dessin op het fluwelen doek bestaat uit digitaal bewerkte pornografische afbeeldingen. Uit hun context en op een qua materiaal en kleur bijna barokke manier uitgevoerd worden de expliciete afbeeldingen quasi-nonchalant. Maar wat heeft porno te maken met de doelstelling van vervaging van de grenzen tussen de seksen? Of wil de kunstenaar gewoon zeggen dat alles moet kunnen?

Integer en helder zijn de video’s waarin drie mensen die intensief bezig zijn met hun identiteit zich om- aan- of uitkleden en daarbij vertellen wat hen beweegt in het kiezen van hun kleding. Deze drie jonge mensen zijn tevens de eerste modellen bij de openingsshow.

IMG_7393

(foto: Roel Janssen)

In deze show wordt opnieuw duidelijk dat onze cultuur nog aan veel meer hokjes vast zit dan we ons zelf graag vertellen. Juist daar waar het thema gender de opdracht was, schiet het zijn doel m.i. regelmatig voorbij. De latere shows, waarin de ontwerpers gewoon laten zien waar ze voor opgeleid zijn (kunst maken met als drager het menselijk lichaam), roepen regelmatig bewondering bij het publiek op. Meer moet dat niet zijn.
De kloof tussen (het doel van) FashionClash en de buitenwereld wordt zondag pas echt duidelijk als blijkt waar de keiharde volksmuziek vandaan komt.

Niet uit de decorfabriek.

De buren hebben een feestje in de kroeg. De organisatie had aan de buren gevraagd of tijdens de gevoelige, subtiele dansvoorstelling Tabula Rasa de muziek wat zachter kon. Precies tijdens de voorstelling gaat de geluidsinstallatie een paar tandjes harder. Een enkele kroeggast komt even rondneuzen in de decorfabriek. Via de achteringang. In campingsmoking. Ongehoord? Waarom? Dit is zíjn identiteit, mag die er dan niet zijn? Dus toch, op de valreep, nog een echte FashionClash.

Maar laat de organisatie daar geen thema van maken volgend jaar. Een thema beperkt de ontwerpers en wordt al snel geforceerd. Laat FashionClash gewoon zijn wat het is: een driedaags modespektakel voor iedereen die graag mode ziet én gezien wil worden. Glitter en glamour met als voornaamste doel: mooi zijn. Niets mis mee.

En wat de buren betreft? Identiteit is óók gender, ongeacht geslacht. De achterflap van de brochure heeft als tekst: ‘Imagine there’s no gender, it’s easy if you try.’ Om een ander stukje songtekst aan te halen: ‘It takes every kinda people…’

FashionClash Festival (Maastricht, 4 t/m 7 juni 2015)

Tags:

3 comments

  1. Joost Horward

    Beste Hanneke,

    Dat je kritisch bent over het gebruik ( en de mogelijke beperkingen ) van een thema is prikkelend om te lezen. Ik ben het zeker niet altijd eens met je redeneringen, maar dat hoeft gelukkig ook niet. Je stelt een aantal vragen die tot denken aanzetten.

    Maar een paar opmerkingen in je schrijven kan ik niet voorbij laten gaan , simpelweg omdat het flagrante onzin is. En niet verweven moet worden met je kritische vragen rond het gebruik en de invulling van het thema.

    De clash met de buren , die je zo graag tot inhoud wilt verheffen, gaat over het uitblijven van ‘redelijkheid’ , ‘ vriendelijkheid’ en ‘geven en nemen’.
    Beter had je je geïnformeerd over hoe gezocht en gepraat is in aanloop naar het voorval.
    Fashionclash sluit werkelijk helemaal niemand uit , maar is vast niet ‘ every body’s cup of tea ‘.

    Laten we tenslotte , en niet in het minst, de jonge dansers niet vergeten die dwars door alles heen hun voorstelling wisten hoog te houden. Hun eerste voorstelling voor een publiek. Laten we hier liever spreken over lef en schoonheid , dan botheid proberen van een gouden randje te voorzien.

    Een tweede “misser” in je verslag betreft de tekeningen. Het is jamer dat de tekeningen , zo beschrijf je , blijven steken in het benadrukken van de verschillen tussen mannen en vrouwen. Hier mis je het uitgangspunt van het werk. ( zoals beschreven op het informatie bordje ) De tekeningen zijn gemaakt n.a.v. een onderzoek op facebook ( gehouden door de maakster ) , waarin zij onderzocht welke associaties men in haar thuisland Polen heeft bij het begrip gender. In Polen waar trans – genders met de dood worden bedreigd. Overigens in Nederland soms ook. Het thema is naast “hip” ook relevant. Zie bijvoorbeeld de grote kop in de Telegraaf daags na het festival : ‘Nederlander wordt sekseloos ‘. Het artikel beschrijft het verdwijnen van de sekse aanduiding in ons paspoort. Omdat het niet meer van deze tijd zou zijn.

    Met je laatste woorden schop je iedereen in een hoek , ontwerpers incluis.
    ‘Glitter en glamour: met als voornaamste doel mooi zijn. Niets mis mee. ‘
    Is dat werkelijk alles wat je te zeggen na het zien van al dat werk ?
    Daar is het zo veel deelnemers aan Fashionclash namelijk niet om te doen.
    Sterker nog , daarom komen ze vanuit de hele wereld graag naar Fashionclash. Omdat Fashionclash mode in de breedste zin van het woord laat zien. Zij , de ontwerpers , zijn daar om middels hun werk een verhaal te vertellen. Voor wie wil luisteren en kan kijken.

    Ik reageer op je schrijven , omdat mij iets van het hart moet.
    Van ontwerpers , choreografen , performers maar ook van de artistieke leiding van Fashionclash en andere culturele instellingen wordt gevraagd het beste uit zichzelf te halen , oorspronkelijk te zijn , laagdrempelig, te verbreden, te verdiepen en kwaliteit te leveren ( en terecht ). Ze moeten zich daar tegenwoordig op allerlei manieren voor verantwoorden ( en terecht ).
    Het zou goed zijn als zij die het werk gaan beschouwen en bekritiseren , daar weet van hebben. Zij op hun beurt de tijd en de moeite nemen om te kijken en te luisteren naar wat deze mensen hen proberen te vertellen.

    En daar een betekenisvolle en kritische reflectie over te schrijven.

    We willen allemaal het leven toch een beetje optillen en de botheid ontstijgen ?

    Hartelijke groet,

    Joost Horward

  2. Hanneke van Dongen

    Beste Joost,

    Dankjewel voor je uitgebreide reactie.

    Het artikel en jouw kritiek er op maken samen duidelijk waar het mij uiteindelijk om ging. Laagdrempelig én oorspronkelijk willen/moeten zijn, verbreden én verdiepen, een maatschappelijk verantwoord thema meenemen, kortom rekening houden met zó veel verschillende invalshoeken.. Dat lijkt me een onmogelijke spagaat.
    En een onwenselijke.
    Dat niet alleen FashionClash hier mee worstelt is evident.

    Je zegt dat je het terecht vindt dat professionals in de creatieve industrie verantwoording af moeten leggen voor de kwaliteit van hun werk.
    Ik vind het een gotspe als -bijvoorbeeld- een choreograaf aan een subsidieverstrekker die geen kaas gegeten heeft van de (on)mogelijkheden van het menselijk lichaam moet gaan uitleggen waarom deze choreografie wél interessant is.

    En over choreografie gesproken en voor wie nu wel nieuwsgierig wordt naar die verstoorde (en professioneel onverstoorbare) dansvoorstelling: Project Sally/Tabula Rasa danst morgen (zaterdag) opnieuw. Dit keer in Centre Ceramique, om 15:00u.
    Ik raad eenieder die dans weet te waarderen van harte aan te gaan kijken.

    • Nina Hannah

      Ik kom al 6 jaar lang naar Fashionclash, en volgens mij is het, thema of geen thema, nooit een festival geweest dat ging over glitter en glamour. En mooi zijn was zeker nooit het doel.
      Schuren wel.
      Daarom heet het ook FashionCLASH. Een clash tussen mode en andere disciplines, maar ook een clash met wat mensen verwachten dat mode is. De line-up van ontwerpers bestaat nooit uit bekende namen, maar altijd uit jonge ontwerpers wiens werk experimenteel en grensverleggend is.
      De showblokken waarin zij hun werk tonen worden altijd doorsneden met theater- en dansperformances op de catwalk, die de codes van “fashion” bevragen en openbreken.

      Dat Fashionclash sinds 2 jaar een thema heeft (vorig jaar AGE), past dus bij haar altijd voortdurende zoektocht naar nieuwe vormen. Het werkt nu deels. Kunstenaars die in de EXPO tonen, worden uitgedaagd om hun werk inhoudelijk aan het thema te verbinden, wat een coherenter en geslaagder resultaat geeft dan voorheen. Niet elk werk is even sterk, maar enfin, noem mij 1 museum waar dat niet zo is. Soms is het ook een kwestie van smaak (of van bordjes lezen).
      De modeshows en de market worden qua inrichting grotendeels buiten het thema gehouden. Er valt over te twisten of dat zou moeten. Wel viel me op dat in het alsmaar verder uitdijende “side program” van Fashionclash steeds meer ruimte is voor inhoudelijke gesprekken en verbindingen (zie de expositie in het Bonnefantenmuseum, de Fashion Talk in Centre Ceramique en Meet the Maker in Bureau Europa). Daarover helaas niets in het artikel!

      Fashionclash is laagdrempelig EN oorspronkelijk. Is dat een onmogelijke spagaat? Welnee. Laagdrempelig betekent simpelweg dat zo min mogelijk mensen een drempel ervaren om naar een werk te komen kijken. Om dat te bereiken hoef je godzijdank de inhoud van dat werk niet plat te slaan of eenzijdig te maken. Dat zou een belediging zijn voor je publiek.
      Laagdrempelig zijn gaat over de combinatie van herkenning (dit past bij mijn wereld) en vernieuwing (dit opent een wereld die ik nog niet kende).
      Fashionclash “laten zijn wat het is”, betekent dus niet haar eenzijdig tot glitter, glamour en mooi zijn beperken. Maar betekent dat Fashionclash met mode als herkenbare ingang mag blijven zoeken naar vernieuwing en verdieping. Naar waar het knarst. Waar het clasht. Soms ernaast. Vaker grandioos raak.

      Ten slotte, hoe kunnen kunstenaars “subsidieverstrekkers” overtuigen van het ondersteunen van hun experiment, als ze het zelf niet durven aangaan?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *