Good Vibrations – Mary Heilmann (101,6 x 152,4 cm) (foto: Alex Delfanne)
Het is verdomd irritant werk, die schilderijen van Mary Heilmann. Zo kinderachtig geschilderd, zo makkelijk allemaal. Ik wil het zo graag slecht vinden, maar dat lukt me niet. Ze staat daar een beetje nonchalant lachend aan de rand van de geschiedenis van de moderne kunst.
Vanaf de zijlijn kijkt ze ernaar en zegt tegen de hard ploeterende strenge Mondriaan, Judd, De Kooning en Rothko dat ze niet zo moeilijk moeten doen. Klieder gewoon wat met wat vrolijke kleurtjes en laat de verf het werk doen. Tegen Pollock zegt ze dat hij echt niet zoveel spetters nodig heeft, dat een paar goed gemikte druipers voldoende zijn. De Kooning houdt ze voor dat zoveel vorm en expressie echt niet nodig zijn, met iets minder gaat het ook. Malevich, niet zo somber jongen. Rietveld, geniet een beetje, er zijn ook nog andere kleuren dan rood, geel en blauw. In de tijd dat de Amerikaanse expressionisten hele grote doeken beginnen te maken houdt ze het bescheiden. Het hoeft allemaal niet zo groot jongens, dat is zo overdreven.
Rietveld Remix 2 – Mary Heilmann (63,5 x 41,6 x 46 cm) (foto: Hauser & Wirth)
Ze trok naar New York nadat het het epicentrum van de kunst was geworden en werkt in de nabijheid van de grote namen van de Amerikaanse moderne kunst. In de hoogtijdagen van de hegemonie van de Amerikaanse kunst is ze nooit doorgebroken. Ze is nu 72 en werd eigenlijk pas op 68-jarige leeftijd ontdekt. Ze heeft heel lang les gegeven en toen een aantal van haar studenten bekend werd heeft ze pas de aandacht weten te trekken. In 2008 had ze haar eerste grote overzichtstentoonstelling in een vooraanstaand museum. In kunstenaarskringen was ze al langer bekend, maar die tentoonstelling was haar doorbraak bij het grote publiek.
Nu krijgt ze in het Bonnefanten museum in Maasticht de BACA kunstprijs (Biennial Award for Contemporary Art). Een van de voorwaarden om de vijftigduizend euro tellende prijs te kunnen winnen is dat de kunstenaar in kwestie veel invloed heeft gehad op de jongere generatie kunstenaars. Om dat te illustreren zijn er twee parallelle tentoonstellingen in het Bonnefanten museum samengesteld. De eerste is van studenten van de Jan van Eyck Academie die een masterclass van Heilmann zouden hebben gevolgd.
detail site specific installation – Maya Hayuk
Hier is de relatie met het werk van Heilmann echter ver te zoeken en lijkt het een beetje willekeurig bij elkaar gezet geheel. De invloed van Heilmann is wel goed te voelen in de tweede parallel-tentoonstelling: een ruimtevullende installatie van Maya Hayuk. Hier stap je binnen in een fantastische wereld van kleur, vorm, verf en het plezier van het doen. Rond een aantal schilderijen die ze al eerder maakte beschilderde ze met behulp van assistenten de vier muren van de grote ruimte met een weefpatroon van vrolijke kleurbanen, spetters, druipers en abstracte vormen. Ze noemt zelf naast Heilmann de indianen als een grote invloed. Haar manier van werken is net als die van haar grote voorbeeld simpel, plezierig, kleurrijk, onpretentieus en zit ruim in de verf.
Mary Heilmann (links) en Maya Hayuk
In het werk van Heilmann zie je een doorsnede van de naoorlogse moderne kunst. Ze heeft zich uitgebreid laten inspireren door de grote namen uit de abstracte kunst maar heeft daar overduidelijk haar eigen draai aan gegeven. Ze was een vrouwelijk buitenbeentje in de kunstwereld van de grote mannen die ze zo bewonderde en ze laat ons in haar werk door haar bril meekijken naar die grote abstracte kunst van haar tijd. In de lezing die ze voorafgaand aan de tentoonstelling in de Jan van Eyck Academie gaf, zei ze dat ze “photoshopte als een driejarige”. Zo schildert ze ook, maar het is allemaal niet zo simpel als het lijkt.
Meer: Bonnefanten Mary Heilmann
Mary Heilmann (Bonnefantenmuseum t/m 27 januari 2013, Maastricht)
Dennis Hambeukers
Tags: BACA, Bonnefantenmuseum, Maastricht, Mary Heilmann
