“Ik heb heimwee,” zegt Annas Alasiere. De 28-jarige Syrische vluchteling bivakkeert sinds vorige week vrijdag in een tentenkamp voor het asielzoekerscentrum (AZC) in Heerlen. Hij begon met vier landgenoten een hongerstaking om de IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) ervan te overtuigen om helderheid te geven of ze wel of geen asielaanvraag mogen indienen. Nu zijn de Syrische aanvragen bevroren, wat betekent dat ze niet door IND worden bekeken. De hongerstakers kregen veel steun van Nederlanders en het nieuwe activisme inspireerde Alasiere op zijn beurt om verf en penselen ter hand te nemen.
Voordat hij een rondleiding langs zijn schilderijen geeft, hebben we het over zijn leven in Damascus – het lijkt ineens een soort zomergasten-open-air in de bakkende zon op het tentenkampje. Alasiere vertelt dat hij als student hij ooit twee toneelstukken schreef, over leiderschap en over eenheid. “Het toneelstuk over ‘unity’ ging over een gezin met vijf kinderen, die allemaal verschillende eigenschappen hadden,” legt Alasiere uit. “De een was jaloers, de ander nerveus enzovoorts. Dit leverde thuis veel conflicten op. Op een gegeven moment pakte de vader vijf stokken en brak ze een voor een. Hij zei: ‘Jullie moeten een eenheid gaan vormen, anders eindig je gebroken net als deze stokken.’”
Alasiere raakte in zijn thuisstad Damascus betrokken bij de demonstraties tegen het Assad-regime. “We gingen na het vrijdaggebed bij de diverse uitgangen van de moskee staan en riepen leuzen. Zo gingen we met zijn allen de straat op. Ik ben daardoor ook poëzie gaan schrijven.” Hij geeft enkele voorbeelden, die vrij vertaald neerkomen op: ‘Al-Assad, denk je echt dat je de koning bent?’ en ‘De schoenen van deze kinderen hebben meer eigenaars dan jij.’
De Syriër moest enkele maanden geleden zijn land ontvluchten, nadat een mede-organisator van de protesten werd opgepakt. Als organisatoren deden ze altijd gemaskerd mee aan demonstraties, toch stond de geheime politie de volgende dag op Alasiere’s stoep. Gelukkig was hij niet thuis en kon zijn moeder hem informeren. Hij vluchtte via Turkije naar Nederland.
We lopen langs de schilderijen die elk een facet van het vluchtelingenschap uitdrukken. De doeken hangen aan het hek van het AZC. Per toeval hangt een van de schilderijen naast een ‘verboden toegang’ bordje aan het hek. Op de rand van het doek valt het gezicht van een vluchteling half weg. “Het is een Afrikaan die probeert Europeaan te worden,” licht Alasiere toe. “Dit proces gaat niet vanzelf, zijn gezicht bestaat uit zwarte en witte penseelstreken. Hij probeert zijn haren te kleuren en heeft blauwe lenzen in. Maar hij wordt uitgesloten van de Nederlandse maatschappij en diep van binnen is hij nog thuis.”
Een ander schilderij gaat ook over het thema uitsluiting. Een grof geschilderd androgyn gezicht schreeuwt ons tegemoet. Op de schouder van de persoon staat een barcode. Ook dat verdient een toelichting. “We hebben het gevoel dat we misbruikt worden, we hebben hier geen leven in het AZC. Het voelt alsof we te koop aangeboden worden.” Hij wijst naar de barakken. “Ik voel me nu weer een levende. Daarbinnen was het alsof ons leven bevroren werd.”
Een derde schilderij drukt dan ook de behoefte aan een menselijk bestaan uit. Vrij expliciet beelden witte lijnen over rood en paarse vlakken een naakte vrouw uit die met een man de liefde bedrijft. “We kunnen zo niet leven, je kunt geen vriendschappen opbouwen, je kunt geen seks hebben, niet trouwen… Met dit schilderij wil ik juist laten zien dat wij Arabische jongens ‘open minded’ zijn. We zijn in staat om mee te doen aan de Nederlandse maatschappij en ik schaam me er niet voor om dit te schilderen.”
Veelbelovend is een realistische weergave van een boom achter het AZC-hek. Alasiere plaatst me achter een gele streep op de grond, vanwaar het schilderij-in-de-maak al bijna lijkt weg te vallen tegen de driedimensionale achtergrond. Een deel van de takken ontbreekt nog, en de wiebertjes van de hekken natuurlijk. “Ik ben er wat onzeker over, ik ben natuurlijk maar een amateur-kunstenaar,” voegt de kunstenaar in de dop nodeloos toe.
Het activisme en de creativiteit van de 28-jarige werken aanstekelijk. Mede-hongerstakers hebben onder andere op het tentenkampje een cirkel gevormd van kaarsen. Ze noemen het een tempel. In het midden ligt een nagebootst kindergrafje, om de slachtoffers van de revolutie te herdenken. “Onze strijd tegen de grootste dictator van de wereld duurt nu al zestien maanden. Inmiddels zijn er 30.000 doden gevallen, niemand houdt de stand precies bij. Ik heb moeten vluchten, maar het liefst wil ik terug.”
De hongerstaking is inmiddels beëindigd, ze beraden zich op andere strategieën om de IND ervan te overtuigen helderheid te bieden. De Syriërs denken erover om het toneelstuk over eenheid op te voeren tijdens Cultura Nova. Gewoon op het tentenkamp voor het AZC, aan de rand van Heerlen. Noot voor de lezer: de vluchtelingen staan erg open voor ontmoetingen met de inwoners van Parkstad. Adres: AZC Imstenraderweg 6, Heerlen.
Tekst: Janneke Prins
Foto’s: Jeff Jaspar
Foto bij hek: Rene Bradwolff
Prachtig stuk, je hebt het fantastisch weergegeven .