toekomstig Coriopolis van Arcus College
Tendentieus, eenzijdig en vol onwaarheden. De meningen in mijn kennissenkring over de documentaire die VPRO’s Slag Om Nederland vorige week maandag uitzond over de nieuwbouw van Arcus College Heerlen zijn niet mals. Onterecht. Ja, de documentairemakers gaan kort door de bocht. Maar nee, het beeld van onderwijs in Nederland anno 2012 dat wordt geschetst is juist.
Het moet ergens begin jaren negentig van de vorige eeuw zijn geweest. De tijd waarin de geschiedenis ten grave werd gedragen, de tijd van De Derde Weg, het Poldermodel en Realpolitik. Het marktdenken had overwonnen. Aan de Universiteit van Amsterdam studeerde ik organisatiesociologie. Daar heerste een koortsachtige sfeer: het einde van de bureaucratie én van pure marktwerking naderde, zo was de algemene opinie. Het netwerk had de toekomst. In lekentaal: hoe kleiner en flexibeler een organisatie, hoe beter hij functioneert in een sterk veranderende omgeving.
Het tegenovergestelde gebeurde. In het boek Life Inc. beschrijft de Amerikaanse socioloog Douglas Rushkoff hoe in de afgelopen twintig jaar werkelijk alles een ‘bedrijf’ werd. Ook in de politiek, de zorg en het onderwijs. Anno 2012 worden onderwijsinstellingen niet meer gedreven door idealen, maar door managementprincipes. Er wordt gesproken over competenties, quota, uitval en rendementen. De onderwijzer en docent staan onderaan de ladder. Ja, zij zijn de professional, het kapitaal van de instelling, maar ze verdienen het minst en hebben het minst te vertellen. Daar weet ik, als docent in het hoger beroepsonderwijs, alles van.
aanbouw Zorgacademie Arcus College
Dat is ook het beeld dat de uitzending van Slag Om Nederland schetst. Regionaal Opleidingscentrum (ROC) Arcus College Heerlen dient er als voorbeeld. Goed, Heerlen bevindt zich in een lastige situatie. Leegstand domineert de binnenstad, cruciale opleidingen verkasten de afgelopen jaren naar Maastricht. De stad is de perfecte proeftuin voor vernieuwend onderwijs. Kleinschalige opleidingen betrekken er een eigen gebouw, meten zich een eigen identiteit aan, opereren als flexibele organisaties in een netwerk waar ook bedrijven, inwoners en overheid onderdeel van zijn. Geld wordt geïnvesteerd in goede docenten en lesmateriaal. Wie in het buitenland heeft gestudeerd weet dat mooie gebouwen niet noodzakelijk zijn voor excellent onderwijs.
Het tegenovergestelde gebeurt. Arcus College gedraagt zich als verreweg de meeste onderwijsinstellingen in Nederland. Geld wordt opgepot, er wordt winst gemaakt terwijl er wordt gekort op investeringen in docenten en lesmateriaal. Afgelopen vrijdag werd de eerste paal geslagen voor de nieuwbouw. Een campus in een natuurgebied aan de rand van de stad. Ver weg van bedrijven, inwoners en lokale overheid. Hoe het zover heeft kunnen komen? In de Heerlense talkshow Nao De Mes waar ik afgelopen zondag te gast was, trok wethouder Onderwijs Riet de Wit (SP) het boetekleed aan. Die leegstaande panden? Zijn voor het grootste deel in handen van vastgoedbedrijven. Daarnaast dreigde Arcus met vertrek. Houd dan je poot maar eens stijf. Hogeschool Zuyd ging Arcus jaren geleden voor.
Kun je dat het gemeentebestuur kwalijk nemen? Nee. En het bestuur van Arcus? Ja. Natuurlijk, de bestuurders van Arcus dienen het beleid van het Ministerie van Onderwijs uit te voeren. Dat betekent managen, meten, bijsturen. Braaf in de pas lopen is echter geen kwaliteit, eerder een handicap. Een eigenschap ook die je een buitengewoon slecht bestuurder maakt. Zal het bestuur van Arcus een rotzorg zijn. De nieuwbouw komt er. Dat Heerlen en, erger nog, de studenten daar het slachtoffer van zijn? Ach, als de rendementen maar goed zijn.
Bekijk hier de uitzending over het Arcus College in De Slag Om Nederland: De Slag Om Nederland
Theo Ploeg
Tags: Arcus College Heerlen, Riet de Wit
ben blij dat de subsidie op cultuur is afgeschaft. Geld geven voor wanprestaties slaat elke vorm van creativiteit en innovatie vermogen plat. Mis een stuk hierover op deze website.