Nog nooit van de zwembadpas gehoord? Kees Bakels introduceert deze speciale snelle wandelpas in Kees de Jongen, dé Rockopera, met Frank Groothof en popband De Kift. “Met de armen los en rug mooi recht, haast iedereen die me ziet, die denkt: wat zou dat voor een jongen zijn, die tref je zo dikwijls niet”. Met grote passen, iets voorover gebogen en al zwaaiend met zijn armen banjert Kees over het podium. In de zwembadpas doet hij de ene na de andere boodschap voor zijn moeder. Vader ligt ernstig ziek in bed, de schoenenwinkel heeft zijn beste tijd gehad en over opa en opoe heeft Kees ook zo zijn eigen gedachtes.
De muziektheatervoorstelling Kees De Jongen is gebaseerd op het boek Kees de jongen van Theo Thijssen. Ook de ouders van Thijssen hadden een schoenenwinkel, in de Amsterdamse Jordaan, toen zijn jonge vader overleed. In tegenstelling tot Kees, ging Thijssen niet werken maar studeren. Een ‘minvermogendebeurs’ hielp hem onderwijzer te worden aan een ‘kosteloze’ openbare school. Zijn socialistische sympathieën brachten hem als onderwijsexpert tot in de Tweede Kamer. De Duitse bezetting maakte hem werkeloos en na de Februaristaking van 1941 werd hij vanwege zijn vakbondsverleden enige tijd vastgezet. Theo Thijssen overleed in december 1943.
Het verhaal is vooral ontroerend. Kees is twaalf en zit in de laatste klas van de lagere school. Zijn ouders hebben een slechtlopende schoenenwinkel en tot overmaat van ramp ligt zijn vader doodziek in bed. Kees blijft optimistisch, laat tijdens zijn wandelingen door de stad zijn fantasie de vrije loop. Hij neemt de toeschouwer mee in de woning van een violist, naar de schildersezel van een kunstenaar, naar zijn opa en opoe en zijn school. Maar vooral gunt hij kinderen en volwassenen een kijkje in zijn hart; zijn zorgen om zijn pa en ma en zijn bewonderende verliefdheid voor klasgenootje Rosa Overbeek: “Soms heb ik vroeger bij meisjes, de muts van het hoofd gerukt. Maar…ik denk niet dat me dat bij meisjes als Rosa lukt…Rosa weet van de voornaamwoorden, heeft kleurpotloden in haar la. Haar vader zit soms zes maanden op zee! Dus ga maar na!” Uiteindelijk overlijdt Kees’ vader. De winkel wordt verkocht en Kees besluit de school te verlaten en een baantje te zoeken om zijn moeder te helpen.
Frank Groothof speelt met veel overtuiging de rol van de 12-jarige jongen Kees. Een ontroerende Kees. Zijn handen diep weggestopt in de zakken van zijn manchester kniebroek en de pet ondeugend schuin op zijn hoofd. Niet alleen brengt hij met veel verve Kees tot leven, ook loopt hij in diezelfde korte broek voor de voorstelling door de zaal om de speciale programmaboekjes te verkopen: het zogenaamde schoonschrijfschrift van Kees Bakels, met verbeteringen, stempels en tekeningen. Actrice Kiki Heessels vertolkt alle vrouwenrollen. Dat gaat gepaard met verkleedpartijen op het podium, maar dat stoort allerminst. De ene scène vloeit over in de andere, van fantasie naar werkelijkheid en weer terug naar fantasie, precies zoals Kees zijn leven beleeft en armoede en verdriet het hoofd biedt. De Kift schreef de muziek en Harrie Geelen schreef het script en de liedteksten.
Dat alles resulteerde in een ontroerende opera, waarin door De Kift wordt gemusiceerd op allerlei instrumenten. Trombone, trompet, gitaar, een van dozen en deksels opgebouwd drumstel, maar ook glazen gevuld met water die geluid voortbrengen als je met een natte vinger over de rand beweegt. Ook nemen de muzikanten van De Kift enkele rollen voor hun rekening. Zo is bijvoorbeeld de drummer de meester, de oom en de kunstenaar en aan het eind vormen muzikanten en acteurs de begrafenisstoet.
De rockopera Kees de Jongen grijpt aan, maar tovert ook regelmatig een glimlach op het gezicht van de toeschouwers. Het verhaal van Kees die, in alle ellende en tegen alle verdrukking in, in zichzelf blijft geloven. Kees Bakels aan het ziekbed van zijn vader: “straks als u beter bent, dan zal u nog eens zien – hoe goed ik word in iets dat ik niet weet, iets moeilijks, ik weet nou niet hoe het heet – waarmee ik op den duur een hoop verdien”.
Kees de Jongen, dé Rockopera 8+ (21 januari 2012, Parkstad Limburg Theaters, Heerlen)
Sandra Israel
