toekomstige Maastricht Health Campus
Broedplaatsen, binnenkort zijn ze te vinden in het zuiden van Limburg. Past perfect in de plannen van de Nederlandse overheid om de economie in zuidoost-Nederland van een impuls te voorzien. In 2020 moeten de regio’s rond Eindhoven en Limburg net zo’n economisch hart vormen als de Randstad nu. De komende jaren wordt er meer dan 600 miljoen euro geïnvesteerd in campussen in Sittard-Geleen en Maastricht. En Heerlen? De ambities van de stad als motor van de creatieve industrie? Helemaal niets over te vinden in de plannen van Brainport 2020.
Aan het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw was ik net zo’n nomade als nu. In de Randstad schreef ik voor muziekbladen, studeerde er én sloot mijn studie Bedrijfskundige Informatie af aan de HEAO te Sittard. Van een Hogeschool Zuyd was destijds geen sprake. Wel van ongebreidelde ambities. Als extraatje volgde ik European Business Studies, een speciaal programma voor getalenteerde studenten. De inhoud haalde me bijna over om de Randstad de rug toe te keren. Het zuiden van Limburg, zo dicteerde het programma, gaat garen spinnen van de verregaande samenwerking tussen de Europese landen die was vastgelegd in het Verdrag van Maastricht, ondertekend op 7 februari 1992. Concreet? De Euregio wordt het centrum van Europa met supersnelle treinverbindingen naar alle uithoeken van het continent. Heerlen wordt één van de belangrijkste telematicacentra van Europa en wordt een echte mediastad.
Tot zover de woorden. Er stonden overigens nog meer fantastische vergezichten in het uitstekende lesmateriaal. Kolfje naar mijn hand. Ik slaagde met vlag en wimpel en vertrok definitief. Naar de Randstad. Van al die mooie woorden kwam niets terecht. Eerder het tegenovergestelde. Inmiddels zijn de ambities terug in het zuiden. En in Heerlen. Een jaar of acht geleden kroonde de stad zich ‘het Seattle van Nederland’, sinds kort waait er een culturele lentebries. Heerlen heeft de wind onder de vleugels. En ja, er gebeuren mooie dingen in de stad. Ondergronds broeit popcultuur van hoog niveau, cultuur- en poppodia floreren, het prachtige HeerlenLive-project (gratis wifi in de binnenstad) is uniek voor Nederland. Als het aan de gemeente Heerlen ligt? Dan wordt de stad een aantrekkelijke vestigingsplaats voor de creatieve industrie. Goede start, goede basis. En nu? Doorpakken natuurlijk!
Avantis in Heerlen
Geen creatieve industrie zonder goed onderwijs. Ook dat weet Heerlen. En toch speelt de stad geen rol in de plannen voor een ‘Sillicon Valley van het zuiden’, want dat heeft gedeputeerde Mark Verheijen voor ogen. Materiaalcampus in Sittard-Geleen, medische campus in Maastricht waar het bedrijfsleven, onderwijs en de overheid de handen ineen slaan. Prachtig, maar hoe zit het met die creatieve industrie in Heerlen? Geen woord daarover in de plannen. Ja, het zieltogende industrieterrein Avantis wordt genoemd als mogelijke plek voor een bescheiden techniekcampus. Die plannen zijn inmiddels van de baan. Niets over een creatieve industrie-campus in hartje Heerlen. Eerder al vertrok het creatieve hogere onderwijs van Heerlen, de opleiding Communicatie en MultimediaDesign van Hogeschool Zuyd, naar Maastricht.
Kortom, de kans op een échte creatieve industrie in Heerlen is, ondanks de uitstekende basis, nihil. Hoe dat mogelijk is? Goede vraag en het onderzoeken waard. Heeft Heerlen zich te bescheiden opgesteld? Is er te weinig daadkracht om het politieke spel te spelen? Wordt er prioriteit gegeven aan minder belangrijke zaken, zoals een megalomaan Maankwartier-project? Is er een ander briljant plan waar wij simpelweg nog niets van weten? Nogmaals: dat verdient onderzoek. Zoals het er nu uitziet lijkt Heerlen als centrum voor de creatieve industrie net zo’n ambitie te worden als Heerlen telematica-stad.
En dat stemt me niet alleen boos, maar bovenal verdrietig.
Meer informatie: brainport 2020
Theo Ploeg
Tags: Avantis Heerlen, Brainport
De gemeente Heerlen denkt, voor zover het de economie betreft, nog steeds in jaren-90 termen. Men begrijpt de essentie van het concept kenniseconomie en innovatie nog steeds niet. Men denkt vooral aan industrieterreinen aanleggen en brochures drukken, en verwacht dan dat hoogwaardige bedrijven vanzelf komen. Kenniseconomie, waar de creatieve industrie een deel van is, is essentieel anders dan de ‘conventionele’ economie. Tegen dit gebrek aan kennis en inzicht bij de gemeente liep ik als raadslid al aan. Ik heb toen maar zelf de pen ter hand genomen en een nota geschrteven over kenniseconomie, in de hoop dat men er dan over begint na te denken en de zaak uberhaupt begint te begrijpen. Maar ik heb niet de indruk dat men dit onderwerp heeft opgepikt.
Dat maakt het nagenoeg onmogelijk dat Heerlen de juiste mix en setting aanbiedt om mee te spelen in dit soort plannen.
Daarnaast heb je ook nog de kwestie van lobbyen. Bijvooreeld bij de nieuwe campus in Aken. Daar had de gemeente 3 jaar geleden al met een delegatie van onderwijs en lokale bedrijven geregeld op de stoep moeten staan om de stad en RWTH duidelijk te maken dat Heerlen een sterke zakenpartner kan zijn. Dat heeft men niet gedaan, ondanks dat (niet alleen door mij) in de raad is aangegeven dat hier grote kansen liggen te verpieteren.
Inzicht in deze essentiele zaken bestaan wel bij de bedrijven en onderwijs, net als de wil om door te pakken, maar helaas te weinig bij de gemeente. Men is daar toch te immobiel. Het moet dus van ons als bedrijven en burgers komen.
Eens, Roger. Het komt nu neer op bedrijven en burgers.
Probleem is dat onderwijs nu eenmaal niet zo goed door bedrijven en burgers kan worden gerealiseerd. Maar goed.
Heb uit betrouwbare bron begrepen dat er ook sprake van is geweest de ICT-opleidingen die in Heerlen zitten te verplaatsen naar Maastricht. Er wordt overigens ontkent dat dat ooit het geval is geweest. Maar dat zegt niets.
Kortom, Heerlen zal zich als stad toch echt daadkrachtiger moeten opstellen als het om onderwijs gaat. Met alleen Arcus (MBO) en een onsamenhangend cluster van HS Zuyd-opleidingen kom je er echt niet.
Met de nieuwbouw va het Arcus College naast de HS Zuyd en de OU (http://www.xperienceparkstad.nl/index.jsp) zou je mogen verwachten dat men gaat toewerken naar een ‘onderwijsketen’ die ook de stad ten goede komt. Onsamenhangendheid in studieprogramma’s moet daarvoor gaan veranderen. Dat het creatieve hogere onderwijs nu in Maastricht zit is inderdaad erg jammer.
@Thijs, ik ga er van uit dat het idee van een onderwijsboulevard/XPerience Parkstad goed bedoeld is. Maar het probleem is toch dat het fysiek bij elkaar plaatsen van instellingen en het dan boulevard noemen, totaal geen zoden aan de dijk zet omdat echte samenwerking niet valt of staat met fysieke nabijheid. Hoewel nabijheid natuurlijk wel handig kan zijn. De crux van het verhaal is de op een mindset van collaboratie en innovatie gebaseerde en concreet gemaakte basis voor handelingen van een groep mensen. En in dit geval dient het geworteld te zijn in fundamentele principes van een kenniseconomie. In eerste instantie ontbrak dat, en was het enkel de fysieke nabijheid. Het is goed dat de onderwijsinstellingen de koppen bij elkaar steekt, maar ik zie nog niet echt de worteling in een kenniseconomische zin.
Een kennsieconomie heeft pas kans van structureel slagen wanneer het een weefwerk is van alle stakeholders. En dat weefwerk behoeft inzicht in de manier waarop omgaan met kennis en innovatie als nieuwe economische productiefactor een rol spelen in een economie. Het vergt omdenken in andere uitgangspunten over de aard van kennis en innovatie, maar ook over de manier waarop kennis te gelde wordt gemaakt en de manier waarop innovatie een rol speelt in het scherp en onderscheidend houden van economisch inzetbare kennis. Het heeft simpel gezegd ook gevolgen voor de wijze waarop mensen interacteren en samenwerken.
@Theo, Het probleem waar onderwijs mee zit is het zelfde probleem als waar de bedrijven mee zitten. En het raakt aan wat ik hiervoor heb gezegd. Het draait om het feit dat een kenniseconomie enkele fundamenteel verschillende principes kent, die bovendien nog steeds in rijping zijn. Ik heb dat zelf gemerkt in mijn eigen vakgebied. Daar speelt dat heel sterk. Onderwijs en bedrijfsleven moeten zichzelf hervinden willen zij echt een kans van slagen hebben in deze economische veranderde constellatie. Daarnaast moeten zij ook hun interactie en contributie aan elkaar overdenken. En dat gaat verder dan enkel het simpele overleg hebben en afstemmen. Je moet elkaar kritisch en constructief wijzen op ieders herijking op de veranderde principes en processen. Je moet dan soms bij elkaar op de stoel gaan zitten om echt inzicht in de bijbehorende dynamiek van dit omdenken te krijgen.
En ik wil geen onheilsprofeet zijn, maar wanneer men niet gaat inzien dat de kenniseconomie echt een ander fenomeen is dan andere economische sectoren, en dat het denken in ‘sector’ en ‘speerpunt’ zelfs een remmende werking heeft, dan gaat de regio de boot in economische zin gewoon missen. En de creatieve industrie heeft bij verre niet de mogelijkheid om het gemis aan de hele rest van de kenniseconomie te compenseren.
Probleem met XPerienceParkstad is dat het voor en door het onderwijs is bedacht en georganiseerd. Niets mis mee, maar onderwijs, bedrijfsleven, instellingen, burgers en overheid bundelen en de kracht versterken is toch iets heel anders.
@Theo, doe je inmiddels ook actief iets met je constatering die je verdrietig stemt? Of ben je al ergens aant huilen?
Ben bezig, Bart. Wees gerust: ik laat de boel nooit zomaar de boel. Dat zou fatalistisch zijn.
Download scriptie: Gemeentelijk cultuurbeleid in de Venlose wijk Q4, 2004-2011. Creatieve industrie in de praktijk.
http://www.obras-del-alma.com/blog/