Sommige mensen praten zo enthousiast over hun werk dat je zelf meteen aan de slag wilt gaan. Het maakt niet uit waarmee. Hans Keuls (1956) is zo iemand. Met een waterval aan woorden vertelt hij over zijn leven, zijn werk als schilder en muzikant bij onder andere de Rolling Beatles, de verbanden tussen zijn schilderijen en het drummen. “Als ik me op mijn gemak voel, praat ik aan een stuk door”, lacht hij verontschuldigend. Maar hij maakt geen aanstalten om te stoppen met vertellen. Waarom ook? Niet alleen maakte Keuls als mens en schilder een ontwikkeling door. Ook zijn schilderijen veranderden in de loop der tijd.
Met veel lawaai blaast de verwarming warme lucht de fabrieksloods in. Een ruimte in Voerendaal die Keuls al geruime tijd als atelier gebruikt. Tafels scheiden de hal in tweeën. Aan de muur pamfletten en foto’s van zijn zoon. Maar ook veel schilderijen, zoals zijn laatste werk in rode, haast doorschijnende tinten. ‘Mijn schilderijen zijn driftvol, organisch geschilderde odes aan de kracht en dieper voelbare zin van onze schepping. De natuur is hierin mijn metafoor’, zo schrijft Keuls in het begeleidende boek bij de expositie Salon Parkstad 2011 in Schunck*, waar zijn werk nog tot en met 22 januari te zien is. Ook zal zijn werk van 21 januari tot en met 11 maart geëxposeerd worden in kunstencentrum Kunstbanken in Hamar Noorwegen. Ietwat bezorgd vertelt Keuls over de lading schilderijen die onderweg is naar Hamar. “Om de kosten te drukken, reizen mijn schilderijen met transport dat normaal vis vervoert”, lacht de schilder. Zelf reist hij binnenkort ook naar Noorwegen om de expositie verder voor te bereiden. “Zo’n expositie geeft energie, want je kunt je als kunstenaar niets beters wensen dan mensen, toeschouwers die met jouw werk geconfronteerd worden en het proberen te begrijpen.”
Met grove, maar toch ritmische uithalen bewerkt Keuls het doek. De olieverf zweeft over het linnen, verdwijnt in grove vegen naar de uiteinden. Laag over laag. Dan doet de schilder een stap terug, beoordeelt het werk, schudt zijn hoofd en drukt nog meer verf uit een van de tubes die op de werktafel liggen. “Een schilderij schildert zichzelf. Soms blijf ik te lang doorgaan, een valkuil waar ik toch nog regelmatig in tuimel. Dan kom ik de volgende dag in mijn atelier en zie meteen waar het mis is gegaan. De oplossing? Afschrapen en afwachten wat er dan weer tevoorschijn komt. Het weghalen van lagen verf is essentieel voor het gewenste eindresultaat.”
Al schilderend ordent Keuls de chaos, zoals hij die voelt in de wereld om hem heen, maar zoals die ook zijn hoofd bezet kan houden. “Mijn schilderijen waren vroeger figuratief en de onderwerpen waren vaak autobiografisch en doorspekt met angst en dramatiek. Langzaam maar zeker verdween het letterlijke verhaal en ontwikkelde mijn werk zich tot een pasteus geschilderde bijna impressionistische landschappelijkheid. Ik noem dat zelf vaak verflandschappen.”
Tegenwoordig schildert hij vooral kleurige doeken vol dynamiek, waarin die dramatische kant van de schepping toch ook nog wel eens om de hoek komt kijken. Keuls noemt als voorbeeld het schilderij Red Sky Above Oslo dat hij al in 2003 schilderde. “Nu zou je in dit schilderij de donkere dramatiek kunnen zien van de tragedie die zich afspeelde op het Noorse eilandje Utoya.”
"mijn werk blijft altijd doorgroeien"
Als kind al was hij geraakt door de 19-eeuwse impressionistische schilderkunst. “Vooral de bezielende en gedreven toets in de werken sprak me erg aan. Ik tekende veel, zeker toen ik op kostschool zat. Ik vond het heerlijk om te vluchten in die tekeningen.” Met één handgebaar laat Keuls die periode uit zijn leven achter zich. De herinnering aan de jaren van groen haar, anarchisme, graffiti en gedichten op muren spuiten, tovert een glimlach op zijn gezicht. “Ik was een jaar of achttien, opstandig en wilde vooral de wereld verbeteren. Toch staat die periode voor een groot deel aan de basis van mijn verdere werk. De snelle kalligrafische schriftuur die je bij graffiti gebruikt, zie je nu nog steeds in mijn werk. Ook het feit dat ik drummer ben zie je terug. In ieder schilderij is ritme en dynamiek heel essentieel”.
Op zijn achttiende ging Keuls naar de Stadsacademie in Maastricht en later naar Academie Artibus in Utrecht. Ook studeerde hij nog twee jaar rechten. “Vergeet niet, ik dacht heel erg na over de maatschappelijke problematiek”, legt Keuls uit, als hij de verbaasde blik van zijn toehoorder ziet. “Uiteindelijk is de schilderkunst laat op mijn pad gekomen, terwijl ik eigenlijk al van jongs af aan wist dat daar mijn kracht lag.”
Inmiddels leeft Keuls van zijn werk, heeft hij al in verschillende galerieën en landen geëxposeerd, zoals onder andere in Galerie De Compagnie in Dordrecht, het Jan van der Togtmuseum in Amstelveen (solo), Galerie Rob van Rijn in Maastricht en ook in Spanje, Duitsland, België, Noorwegen en Taiwan. In januari vindt zijn eerste museale solotentoonstelling plaats in Noorwegen en voor 2013 zijn er twee exposities in voorbereiding in Shanghai en Antwerpen. Ook verschenen er boeken over het werk van Hans Keuls: Schilderijen 1997-2003 en Ritme van de Hand.
Hoe zijn schilderijen zich verder ontwikkelen weet Keuls niet. “Mijn werk blijft altijd doorgroeien, dat is een ding wat zeker is. Ik zie wel al weer een verandering in mijn laatste schilderijen. De toets lijkt transparanter en lichter, vrouwelijker haast.” De schilder hoopt vooral dat hij met zijn werken iets raakt bij de toeschouwer. “Mijn schilderijen reflecteren mijn levensbeschouwing, er lopen parallellen met de meest intense momenten in mijn leven en met dat wat ik om me heen voel. Het is voor mij noodzaak om te schilderen. Dat heb ik altijd zo gevoeld. Daarbij wil ik mensen raken met mijn werk en een soort van troost in schoonheid geven. Het mooiste compliment voor mijn werk voelde en kreeg ik van een diep autistisch meisje. Haar vader hield haar vast, ze kon niet lopen en praten en ze blies als ze bang en onrustig was. Heel verbaasd was ik en zeker haar vader over hoe ze op mijn werk reageerde, toen ze daar zo samen met hem voor één van mijn schilderijen stond. Ze werd zichtbaar rustig.”
Meer informatie: Hans Keuls
Tekst: Sandra Israel
Foto’s: Fred Ileck
Tags: Hans Keuls
