Donker en doodstil is het er. Op de achtergrond raast de wind door de bomen. Bijna onheilspellend. Het water in de gracht is zwart en kil. Bruin, verdord riet aan de overkant. Een groot, kaal, stenen plateau vormt de aanloop naar een stapel stervende stenen. Met aan de zijkant nog een halve muur overeind voert de ruïne van kasteel Schaesberg een decenniadurend gevecht tegen het verval.
De sfeer is haast luguber. Grijze wolken verzamelen zich boven wat eens een prachtig kasteel was. Zelfs brandnetels, distels en ander onkruid houden zich met moeite staande op deze plek. Waar de koude herfstlucht langs het water snijdt proberen enkele dunne boompjes te wortelen in de zijkant van de muren. Op de toren van het kasteel staan een paar verdwaalde groene sprieten. De natuur neemt het gebouw langzaam over en heeft haar vlag al gehesen op het hoogste punt. Ze eigent zich het gebouw toe. Zonder koene ridder gaat kasteel Schaesberg voorgoed verloren.
Simpelweg het verstrijken van de tijd breekt het gebouw steen voor steen af, tot er niets dan stof overblijft. De geschiedenis is voelbaar als geest van het kasteel, haast tastbaar voor wie zijn ogen even sluit. Het is prachtig in zijn eenzaamheid, met licht door de ramen bezield en indrukwekkend in zijn voorkomen. Twee ganzen op de brug bewonen het landgoed. Hun aparte witte snavels en rode veren geven hen een adellijk cachet. Alsof haar laatste bewoners zijn gereïncarneerd naar een diersoort die beter bestand is tegen de invloeden van het weer.
Oorspronkelijk werd het kasteel gebouwd op het fundament van een burcht uit de vijftiende eeuw. Johan van Schaesberg liet de eerste versie van het huidige kasteel in 1572 realiseren in renaissance stijl. Het landgoed had destijds een glansrijke toekomst. In 1650 werd het kasteel zelfs uitgebreid en aangevuld met een voorburcht in barokke stijl, onder toeziend oog van Johan Frederik van Schaesberg. Na de Franse tijd stierf de Schaesbergse familietak uit en raakte kasteel Schaesberg steeds meer in vergetelheid. De doodsteek kwam echter in 1965 toen het vervallen gebouw nagenoeg helemaal verwoest werd door een laaiende brand.
Niet alles is verloren. Er gloort hoop aan de horizon van dit kasteel. Ridders vanuit Landgraaf en omstreken trekken hun harnassen aan. Bewapenen zich voor de strijd tegen woekerend onkruid, weer en wind. Zij gaan de verwoestende effecten van de tijd te lijf. Tegenwoordig gaat dat met geld en kennis. De wederopbouw van de 17e eeuwse versie van het landgoed wordt steeds meer werkelijkheid. Niet alleen in stijl, maar ook op de middeleeuwse manier zal het landgoed zijn plek weer veroveren. Tijdreizen in Landgraaf. Een vervallen kasteel dat herrijst op zijn grondvesten. Daar kunnen wij de komende 25 jaar van genieten.
Tekst: Irene van Wesel
Foto’s: Anita Hondong
Tags: Kasteel Schaesberg
Mooie foto’s en mooi verhaal erbij. Goed gedaan. In 1965 zat ik op school aan de Leenderkapelweg en heb het kasteel en de hoeve dus nog vóór de brand kunnen zien. Het verval zat er toen trouwens al behoorlijk in. Ik hoop dat het inderdaad lukt van deze ruïne een project te maken dat leidt tot wederopbouw.