De natte najaarswind raast voorbij en neemt het laatste groen mee uit de bomen. Een dikke herfstdeken verhult het gras naast het voetgangerspad van de Vroedvrouwenschool. Groepjes bladeren dansen over de stoep en maken muziek samen met de wind. Af en toe rijdt een auto voorbij op deze serene plek, waar alleen de natuur zijn lied zingt. Op het hoogste punt van Heerlen raakt de aarde een stukje hemel. De vroedvrouwenschool. Een plaats waar leven en dood elkaar raken, van eerste dagen tot laatste levensfase. Een punt waar vroeger ogen zich voor het eerst openden, kinderen geboren werden. Waar mensen nu heen reizen om oud te worden, voordat ze de aarde weer verlaten. Deze poort naar de hemel is indrukwekkend in haar grootsheid, maar zeker niet minder in haar uitstraling.
Naast de kolossaliteit van het gebouw, trekt een beeld boven de hoofdingang als eerste de aandacht. Het stenen ornament verbeeldt een vroedvrouw die een pas bevallen moeder helpt haar baby aan de borst te leggen. Als een postzegel siert deze stenen voorstelling het sobere gebouw. Het herinnert aan zijn vroegere functie. Een gebouw waar nieuwe wereldburgers vroeger hun eerste dagen doorbrachten. Nu, hun laatste jaren. Onder haar nieuwe naam, Parc Imstenrade, biedt het complex uitgebreide voorzieningen aan ouderen, van supermarkt tot fitnessapparatuur op het binnenplein. Hoeveel hier geborenen komen vandaag de dag terug op dezelfde plek als ouden van dagen?
De hoofdingang is versierd met een koepeltje op het dak waar zich een bel in bevindt. Erbovenop een windwijzer. Deze torenachtige constructie trekt de aandacht naar het midden van het gebouw. Wie zich vervolgens naar de zijkanten richt vindt talloze ramen en luifels die de blik ritmisch in een hoek naar buiten leiden, waar een uitgebloeid parkje de weg weer terug naar binnen wijst. Het gebouw omhelst zichzelf, ligt beschermd en afgesloten van de buitenwereld.
Hoewel de vele ramen uitnodigen naar binnen te kijken, sluiten de gordijnen het interieur juist af voor buitenstaanders. De hoofdingang is transparant en vormt een doorsteek naar het binnenplein, waar bezoekers aan de achterkant wederom een afgebakende omgeving aantreffen. De fontein in de grote ronde vijver siert het plein en vormt het middelpunt van het omringende park. Een beeld van Maria kijkt naar het stromende water. De muur rondom haar is verzakt, alsof ze elk moment naar achter kan kieperen. Waar Maria een trieste indruk maakt ligt aan de andere kant een vrolijke dame in haar zomerjurk te genieten van denkbeeldig zonlicht. Het omringende grasveld lijkt door haar aanwezigheid groener dan de rest. Zij is duidelijk een exemplaar uit de beeldenreeks ‘Vrouwen laten Heerlen glimlachen’.
De oude Vroedvrouwenschool is een plek van leven en van dood: nieuw leven en ouderdom, van sterfte en herstel. Tegenstellingen die voelbaar zijn in de omgeving. Niet alleen nu, maar ook in het verleden. Honderden kinderen stierven hier voor, tijdens of na de geboorte. Iets dat vroeger werd weggemoffeld, waar een moeder geen verdriet om mocht hebben. Vaak kreeg zij haar kind niet eens te zien. De Vroedvrouwenschool was daardoor ook in haar eigen tijdperk niet alleen een oord van vreugde, maar ook van diep verdriet. Kinderen werden begraven op het kerkhof te Heerlerbaan, zonder naam en zonder steen. Een praktijk waar men achteraf bezien spijt van heeft. In 2005 werd ter nagedachtenis aan deze kinderen het ‘Vlinderhuisje’ geplaatst. Een bronzen kistje met talloze vlindertjes dat het kerkhof siert, direct naast zijn ingang. De vele bloemen en knuffels rond het kunstwerk laten zien dat zelfs na al die jaren, deze kinderen allerminst vergeten zijn.
Irene van Wesel
Tags: Heerlen, Parc Imstenrade, Vroedvrouwenschool
