'Twentsche bank' restaurant Oppidom
Koffiedrinken in de Twentsche Bank, tegenwoordig Oppidom genoemd. Wonen in een echte molen. Een school ombouwen tot kantorencomplex, zoals de oude ambachtsschool. Het vestigen van een gezondheidscentrum in een oude villa langs de autoweg. Of een kerk die nu dient als gezondheidscentrum aan de Burgemeester Waszinkstraat. Onze stad kent er vele, monumenten die door hun nieuwe functie herleven. Oude gebouwen die gered worden van afbraak door hun nieuwe bestemming. Renovatie, restauratie en nieuw gebouwde elementen creëren functionele bouwwerken die aangepast zijn aan de huidige tijd.
Door hun ruime opzet bieden monumenten vaak veel mogelijkheden om ze te gebruiken in een nieuwe functie. Brede gangen, ruime entrees en mooie grote en hoge ruimtes bieden perspectieven die we in nieuwbouw zelden zien. Architect Mark Feron vertelt erover tijdens de Open Monumentendag in Cultuurhuis Heerlen. Die mogelijkheden zie je bijvoorbeeld in de oude muziekschool, die oorspronkelijk gebouwd is als secretariaatskantoor en nu verbouwd wordt tot Betahuis voor creatievelingen. Respectvol renoveren, vaak met aanbouw, zorgt ervoor dat monumenten opnieuw in gebruik worden genomen en behouden blijven voor de stad. “Een monument zonder leven is een gebouw zonder ziel,” weet Feron het mooi te verwoorden. Gepassioneerd vertelt hij dat het herleven van een monument een kwestie is van goed luisteren naar het gebouw, “dan komen de oplossingen vanzelf uit je pen.”
oude Hema gebouw
Naast prachtige monumenten die in ere hersteld worden en een nieuwe functie op zich nemen, zijn er helaas ook gebouwen die zich minder gelukkig prijzen. Volgens architect Ton Vandenbergh is dit met name te wijten aan de beperking in functie door bestemmingsplannen. De gerenoveerde oude Hema aan het plein bij het gemeentehuis is bijvoorbeeld ideaal geschikt als grote winkelruimte, maar heeft de bestemming kantoorruimte en ligt daardoor leeg. Een soepelere omgang met bestemmingsplannen zou de mate van leegstand in Heerlen naar de toekomst toe kunnen verkleinen, volgens Vandenbergh.
Cultuurhuis aan de Sittarderweg
Er zijn ook monumenten die hun functie door de jaren heen in ongeveer in dezelfde vorm houden. Het Cultuurhuis in Heerlen is daar een voorbeeld van. Eens diende dit gebouw als verzamelplek van cultuur voor bewoners van de mijnkoloniën en ook vandaag de dag loopt het toneel over van een grote diversiteit aan cultuuruitingen. Renovatie en een stuk nieuwbouw maken het gebouw bestand tegen de huidige tijd en laten haar oude glorie herleven. Daar is overigens wel een kanttekening bij te plaatsen, want de kwaliteit van de renovatie laat te wensen over. Zo is de nieuwe trap veel te steil, zijn oude raampjes dicht gelakt en kunnen nieuwe ramen niet goed open door stalen balken. Daarnaast heeft de kleedkamer een, op zijn zachts gezegd, aparte indeling. De ruimte is onder andere voorzien van een binnenbalkon, dat te klein is om er daadwerkelijk iets mee te doen, afgezien van het oefenen van Romeo en Julia. Het Cultuurhuis kan overigens prima toe zonder nieuwe trap, want het oude exemplaar uit 1920 met handgemaakte ijzeren leuningen wordt inmiddels weer met veel plezier belopen.
oude trap Cultuurhuis
Een monumentenroute door Heerlen in het kader van Open Monumentendag laat zien hoe rijk onze stad is aan oude, sfeervolle gebouwen. Van Glaspaleis tot Vroedvrouwenschool, het mijnmuseum en zorgboerderij Hoeve Corisberg. Al deze monumenten staan volop in het leven door respectvolle aanpassingen aan de huidige tijd. En op hun beurt geven die monumenten onze stad haar ziel, waar verleden en heden elkaar raken op weg naar de toekomst. Iets vertellend over waar wij vandaan komen en waar wij naartoe gaan. De geschiedenis in beeld, vervlochten met onze toekomst.
Tekst: Irene van Wesel
Foto’s: Anita Hondong
