“Wat is het geheim van Japin?” vroeg de Groene Amsterdammer zich ooit af. De diepmenselijke verhalen over de liefde en het leven? Niks nieuws zou je zeggen. Het groot aantal vrouwen van boven de vijftig dat op zijn voordrachten afkomt, deert het in ieder geval niet. Maar Japin brengt zijn verhalen in intelligente beschouwingen. À la Sandòr Marai. Vermengd met het empathisch realisme van Philip Roth en de bijna tastbare kleuren van Marquez. On-Nederlands.
Met Japin als gast opende in Hasselt gisteren het “sympathiekste literaire festivalletje van het Noordelijk halfrond”, zoals een van de organisatoren zegt. Zin in Zomer heet het, een samenwerking tussen een keur aan instellingen uit Hasselt, Genk en Sint-Truiden. Cultuurcentrum Hasselt is de grote afwezige. Dat maakt het niet minder: de ambitie ligt hoog, de bezoekers komen met velen. Gisteren 250 in totaal. Met naast literatuur aandacht voor andere kunsten.
Het thema van dit jaar is ontleend aan Marcel Proust’s 3000 pagina’s en zeven delen tellende meesterwerk À la recherche du temps perdu: op zoek naar de verloren tijd. Ach…de melancholie! Het roept bij mij meteen het bijna onstuitbare verlangen op mijn iPad, waarop ik nu dit stukje dicht, uit het raam te gooien. Om in één vaart door radicaal te ontvrienden, acuut mijn twitteraccount op te heffen en internet alleen maar te raadplegen als ware het elke dag vakantie: hooguit een keer per week. Zodat ik eindelijk al die nog niet gelezen maar dikwijls aangeraakte boeken kan lezen en herlezen. Die boeken die vanaf de tafel, boekenplank, bank en bed branden op mijn netvlies.
Om de zin in lezen levend te houden, kent het festival een paar interessante namen. Op zondag 21 augustus doet Stefan Brijs Genk aan, wiens roman De Engelenmaker een wereldwijs succes werd. Hij treedt op met Nils Verresen alias The Bear That Wasn’t; “een jongen uit Genk met een gitaar en angelieke stembanden”. In 2009 vertrok hij voor een jaar op tournee door België. Via Facebook vond en zocht The Bear 365 vrienden die hem elk een dag onderdak wilden bieden. In ruil daarvoor verwarmde hij zijn gastgezinnen met fluisterliedjes. Nog een andere grootheid uit de Nederlandse literatuur komt langs. Jan Siebelink is op 24 augustus in Sint-Truiden. In aanwezigheid van Phara De Aguirre: de Clairy Polak van onze Zuiderburen tegen wie heel intellectueel Vlaanderen opkijkt.
Japin past alvast keurig in het thema. Zijn boeken gaan veelal over geschiedenis, memoires, personages die in het verleden graven om het heden te vinden. Zijn laatste roman Vaslav, over de legendarische balletdanser Nijinski, staat in Hasselt centraal. Japin de schrijver vertelt, Japin de acteur – hij begon zijn carrière op het toneel – draagt voor. Koen de Preter, een jonge ‘dansmaker’, danst. Deze heeft zich in zijn performance laten inspireren door het boek en door muziek van Chopin en Strawinsky. Muziek waar Vaslav op schitterde en op het best van zijn kunnen op stopte. Waarna hij nooit meer danste. En nooit meer sprak.
Het is zijn vijfde roman, Vaslav. Japin debuteerde met De zwarte met het witte hart, een boek dat meteen een verpletterende indruk maakte. Het opmerkelijke historische drama over twee Afrikaanse prinsjes die in 1837 als onderpand aan Koning Willem I worden gegeven en opgroeien in Nederland. In ‘De droom van de leeuw’ komen al zijn kwaliteiten samen: Japin de verteller, de theaterman en de neerlandicus. Een sterk autobiografisch liefdesverhaal tegen het decor van een zinderend Rome uit de nadagen van Fellini. Met Een schitterend gebrek wint hij de Libris Literatuurprijs 2004, waarmee zijn naam bij het grote publiek definitief is gevestigd. Getuige het boekenweekgeschenk dat hij later schreef en in een recordoplage van 813.000 werd gedrukt. Bij De overgave begint hij naar mijn smaak uit de bocht te vliegen maar krijgt hij wel de NS publieksprijs 2008. Oorlogsgeweld, in dit geval bij de Indianen, en onbevattelijk menselijk leed doen het altijd goed.
Misschien is dát wel het geheim van Japin. Zijn bibliografie is een optelsom van moderne klassiekers waarmee hij de lieveling is van het publiek en tegelijkertijd de literaire fijnproever weet te bereiken. In een tijd waarin we, ik in ieder geval wel, met regelmaat snakken naar een verháál in plaats van 141 tekens. Komen we weer terug bij Proust. Zijn grootsheid, zo schreef Albert Camus, die andere protagonist uit de Franse literatuur, is dat hij in zijn boek “een versnipperde wereld bijeen brengt en daar betekenis aan geeft. Hij weet uit een onophoudelijke vlucht van vormen de intense symbolen van de menselijke eenheid los te maken, enkel met behulp van zijn herinnering en zijn intelligentie”. Dat is er een om te ontleden. Heb je dat eenmaal gedaan dan is het een uitspraak die vandaag nog net zo springlevend blijkt. Eentje die ervoor pleit om weer veel te gaan lezen.
Zin In Zomer (“literaire ontmoetingen op mooie locaties”, t/m 29 augustus in Genk, Hasselt, Sint -Truiden, België)
Meer info: Zininzomer
Tekst: Adrienne Peters
And so it is morning dew by thebearthatwasnt
Tags: Arthur Japin, Genk, Zin In Zomer
