Aken lonkt naar Heerlen. De afgelopen jaren ontworstelde de Duitse stad zich van het imago van kleine, ingeslapen provinciestad. Er wordt niet langer gekeken naar Berlijn. De Euregio is het nieuwe ümfeld. Cultuurmanager Rick Takvorian is stellig: “deze regio heeft veel potentieel. Het is zoeken naar die ene bindende factor.”
“We zijn de regio om ons heen interessanter gaan vinden dan het verre Berlijn”, vat Takvorian samen. Die omslag heeft jaren gekost, benadrukt de in het Amerikaanse Worcester geboren cultuurmanager van de gemeente Aken. Takvorian (1959) heeft daarin een aanzienlijk aandeel gehad. Begin jaren negentig streek hij neer bij het Ludwich Forum für Internationale Kunst. Niet bepaald een voor de hand liggende keuze. Takvorian gold als een bekend ballet- en dansrecensent in Duitsland die vanuit Londen, in de jaren tachtig het Mekka van de dans, kritische journalistiek bedreef. In de luwte ging hij voortvarend aan de slag. “Aken is een grote stad, maar binnen Duitsland een kleine. Misschien met minder aantrekkingskracht dan Berlijn, maar dat maakt het niet onmogelijk om er iets te doen dat vernieuwend is.” Het bewijs? Schrit_tmacher, het festival voor vernieuwende dans dat Takvorian er in 1993 van de grond kreeg. Inmiddels is er de internationale faam en, niet onbelangrijk, het succes in de eigen regio.
De tactiek die Takvorian gebruikte? “Meteen uitpakken met een sterk en vernieuwend programma.” Lastig, want een nieuwe kunstvorm introduceren in een provinciestad doe je niet zomaar. De Missie slaagde. Al was het met vallen en opstaan. “Het opbouwen van een danspubliek was de lastigste opgave. Maar door kwaliteit te bieden en te proberen internationale bekende choreografen naar het festival te halen is het toch gelukt. Als je mensen kwaliteit voorzet dan betaalt zich dat altijd terug.” Belangrijke partner? Bas Schoonderwoerd, directeur van Parkstad Limburg Theaters. Sinds twee jaar vindt het internationaal gerenommeerde festival plaats in Aken én Heerlen. Geen dansstad zoals Maastricht met z’n dansgezelschappen en toneelacademie, maar wel met de juiste, eh, cultuur.
Essentieel, benadrukt Takvorian. De inwoners van Heerlen zijn minder gereserveerd en opener dan die van Aken, vervolgt hij, maar er is gevoelsmatig een band. Logisch: “we zijn buren, wonen op een steenworp afstand van elkaar.” het succes van Schrit_tmacher bewijst dat cultuur kan bewerkstelligen wat bestuurders al jaren proberen: de grenzen in de Euregio laten verdwijnen. Afgelopen zomer sloot Aken zich als laatste stad aan bij Via 2018, het project om Maastricht Europese hoofdstad 2018 te maken. Die samenwerking loopt nog niet van een leien dakje. Ideeën genoeg, maar Takvorian moest noodgedwongen wachten op besluitvorming uit Maastricht. The City A Song, zijn eerste idee, staat daarom tijdelijk in de ijskast.
“Wat is een sterk bindende factor in een gebied waarin drie talen worden gesproken?”, vraagt Takvorian zich hardop af. Om direct het antwoord te geven: muziek. Na overleg met Peter Gabriel, de voormalige frontman van de legendarische popgroep Genesis met wie Takvorian eerder samenwerkte, kreeg het plan vorm: een platform voor grensoverschrijdende uitwisseling van muzikale impulsen en ideeën. Onder leiding van Peter Gabriel en Brain Eno. “Geweldige componisten”, steekt Takvorian zijn enthousiasme niet onder stoelen of banken. “Ze horen tot de absolute vernieuwers van de popmuziek en zijn daarnaast nog steeds populair.” Beide muzikanten starten met een muzikale scan van de Euregio. Dat gaat niet meer lukken in 2011.
Als tussenproject bedacht Takvorian Painting Music. Gitarist David Rhodes, bekend van de liveband van Peter Gabriel, en schilder Graham Dean gaan er samen aan de slag. “Het idee is om beiden op elkaar te laten reageren. Graham schildert, David speelt. De een volgt de ander, en omgekeerd. De performance wordt op locatie groot geprojecteerd en gefilmd. Dat schept een bepaalde afstand, maar het geheel is ook een installatie met beelden geluid waar je in en uit kunt lopen”, vat Takvorian samen. De première van Painting Music gaat plaatsvinden tijdens Across The Borders Kulturfestival van komende zomer. Daarna volgt Cultura Nova in Heerlen. “Elke keer een andere locatie en dus een andere uitgangspositie en ander eindresultaat. Dat past perfect bij het idee achter Via 2018.” Intussen heeft Takvorian tijd om het Sing A Song-project vlot te trekken. “Daar ga ik zeker Poppodium Nieuwe Nor in Heerlen bij betrekken, daar zit veel kennis en kunde op het gebied van popmuziek. Samenwerken is essentieel, Heerlen voor ons een belangrijke partner.”
Schrit_tmacher festival vindt nog tot en met 5 april plaats op diverse locaties in Aken en Heerlen. Across The Borders Kulturfestival vindt plaats van 11 tot met 28 augustus in Aken.
Theo Ploeg
Tags: Aken, Brian Eno, Graham Dean, Rik Takvorian, Schrit_tmacher
